กำจัดได้จริงหรือ? เปิด 5 วิธีลด "ไมโครพลาสติก" ในร่างกาย ง่ายๆด้วยธรรมชาติ

ไมโครพลาสติกขับออกจากร่างกายได้ไหม? เปิด 5 ข้อควรรู้ ตั้งแต่ใยอาหารถึงกิมจิ

เมื่อไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกายแล้ว อนุภาคเหล่านี้ไปไหนต่อ? การตรวจพบไมโครพลาสติกในอุจจาระบ่งชี้ว่า อนุภาคบางส่วนผ่านทางเดินอาหารและถูกขับออกตามธรรมชาติ นักวิจัยยังตรวจพบอนุภาคในตัวอย่างปัสสาวะด้วย แต่ยังมีข้อมูลจำกัดว่าร่างกายขับออกทางนี้ได้มากเพียงใด

ไมโครพลาสติกคืออนุภาคพลาสติกขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร ซึ่งพบได้ในอาหาร น้ำ และอากาศ งานวิจัยเบื้องต้นกำลังศึกษาความเกี่ยวข้องกับการอักเสบ ภาวะเครียดออกซิเดชัน และการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน ขณะเดียวกัน นักวิจัยก็สนใจว่าใยอาหาร โปรไบโอติก และสารจากพืชอาจมีบทบาทอย่างไร โดยหลักฐานเรื่องการเร่งขับไมโครพลาสติกออกจากร่างกายมนุษย์ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น

1. ดูแลให้ร่างกายขับถ่ายได้ตามปกติ

ระบบทางเดินอาหาร ไต ตับ และระบบทางเดินหายใจต่างมีบทบาทในการทำงานตามปกติของร่างกาย สำหรับไมโครพลาสติก ทางเดินอาหารเป็นเส้นทางหนึ่งที่พบว่าอนุภาคสามารถผ่านออกมาได้ ส่วนระบบอื่น ๆ จะช่วยกำจัดอนุภาคได้แค่ไหนยังเป็นคำถามที่ต้องศึกษาเพิ่มเติม

การดื่มน้ำให้เพียงพอ กินอาหารให้สมดุล และออกกำลังกายสม่ำเสมอช่วยดูแลสุขภาพโดยรวม ส่วนการดื่มน้ำเพิ่มหรือทำตามโปรแกรมล้างพิษเพื่อเร่งขับไมโครพลาสติกโดยเฉพาะ ยังไม่มีหลักฐานในมนุษย์ยืนยันผล

2. เพิ่มใยอาหารจากผัก ผลไม้ ธัญพืช และถั่ว

งานทดลองในห้องปฏิบัติการพบว่า ใยอาหารชนิดไม่ละลายน้ำจากรำข้าวสาลี สามารถจับอนุภาคไมโครพลาสติกบางชนิดในของเหลวจำลองในลำไส้ได้ ส่วนงานทดลองในสัตว์ที่ต้นทางกล่าวถึงพบว่า ระดับไมโครพลาสติกในลำไส้ลดลงตามปริมาณใยอาหารจากรำข้าวสาลีที่ได้รับ

ผลดังกล่าวทำให้นักวิจัยสนใจว่าใยอาหารอาจช่วยพาอนุภาคบางส่วนออกมากับอุจจาระได้หรือไม่ แต่ยังต้องศึกษาในคนเพิ่มเติม สำหรับการกินในชีวิตประจำวัน ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และพืชตระกูลถั่วเป็นแหล่งใยอาหารที่ช่วยให้ขับถ่ายสม่ำเสมอ

3. โปรไบโอติกจากกิมจิอาจจับอนุภาคพลาสติก

นักวิจัยพบว่า จุลินทรีย์บางสายพันธุ์จากกิมจิ สามารถจับกับนาโนพลาสติก ซึ่งเป็นอนุภาคที่เล็กกว่าไมโครพลาสติกได้ ในการทดลอง โดยยังจับอนุภาคได้ในสภาพกรดที่ใช้จำลองทางเดินอาหาร

งานที่ต้นทางอ้างถึงยังรายงานว่า หนูทดลองที่ได้รับจุลินทรีย์สายพันธุ์ดังกล่าวขับอนุภาคพลาสติกทางอุจจาระได้มากกว่าสองเท่าเมื่อเทียบกับหนูที่ไม่ได้รับจุลินทรีย์สายพันธุ์นั้น ส่วนการกินกิมจิหรือผลิตภัณฑ์โปรไบโอติกจะให้ผลแบบเดียวกันในคนหรือไม่ ยังต้องศึกษาเพิ่มเติม

4. โพลีฟีนอลจากอาหารพืชกับการศึกษาตัวชี้วัดการอักเสบ

โพลีฟีนอล เป็นสารประกอบที่พบตามธรรมชาติในอาหารและเครื่องดื่มจากพืช เช่น ผลไม้และชา นักวิจัยสนใจสารกลุ่มนี้เพราะมีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระ และกำลังศึกษาว่าอาจมีผลต่อตัวชี้วัดการอักเสบที่เกี่ยวข้องกับการสัมผัสไมโครพลาสติกอย่างไร

การทดลองเบื้องต้นที่บทความต้นทางกล่าวถึงให้ผู้ใหญ่ 98 คนรับสารผสมโพลีฟีนอล 43 ชนิดเป็นเวลา 28 วัน และรายงานว่าตัวชี้วัดการอักเสบบางตัวลดลงในกลุ่มที่มีการสัมผัสไมโครพลาสติกสูง ผลดังกล่าวเป็นข้อมูลเรื่องการตอบสนองของร่างกาย ส่วนปริมาณพลาสติกที่ถูกขับออกหรือที่เหลือในเนื้อเยื่อยังต้องอาศัยหลักฐานเพิ่มเติม

5. ลดโอกาสรับไมโครพลาสติกเพิ่มในชีวิตประจำวัน

ระหว่างที่งานวิจัยเรื่องการขับอนุภาคออกจากร่างกายยังดำเนินต่อไป การลดการสัมผัสเป็นสิ่งที่เริ่มได้จากกิจวัตรใกล้ตัว ทั้งการเลือกน้ำดื่ม ภาชนะอุ่นอาหาร และวิธีทำความสะอาดบ้าน

• ลดการใช้น้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติกเมื่อมีทางเลือก หากจะใช้น้ำประปาผ่านเครื่องกรอง ควรตรวจว่าแหล่งน้ำและระบบกรองเหมาะสำหรับน้ำดื่ม และเปลี่ยนไส้กรองตามกำหนด
• เปลี่ยนภาชนะก่อนอุ่นอาหาร ใช้แก้วหรือเซรามิกที่ระบุว่าใช้กับไมโครเวฟได้ และเลือกฝาปิดที่เหมาะกับการอุ่นอาหาร งานทดลองพบว่าภาชนะพลาสติกบางชนิดปล่อยอนุภาคเพิ่มขึ้นเมื่อได้รับความร้อน
• เก็บอาหารในภาชนะแก้วหรือสเตนเลส เพื่อลดการสัมผัสระหว่างอาหารกับพลาสติก โดยเฉพาะเมื่อต้องเก็บอาหารร้อน อาหารที่มีไขมัน หรือเครื่องดื่ม
• เช็ดฝุ่นด้วยผ้าชื้นและดูดฝุ่นสม่ำเสมอ เพื่อลดฝุ่นสะสมที่อาจมีเส้นใยพลาสติกปะปนอยู่ หากมีเครื่องดูดฝุ่นที่ใช้แผ่นกรอง HEPA ก็สามารถใช้เก็บฝุ่นภายในบ้านได้
• เลือกชาใบหรือถุงชาที่ระบุวัสดุชัดเจน ถุงชาบางชนิดที่มีไนลอนหรือโพลีโพรพิลีนอาจปล่อยอนุภาคขณะชง การใช้ชาใบกับที่กรองสเตนเลสเป็นอีกทางเลือก

สรุป ไมโครพลาสติกออกจากร่างกายได้แค่ไหน?

หลักฐานที่มีบ่งชี้ว่าไมโครพลาสติกบางส่วนผ่านทางเดินอาหารและออกมากับอุจจาระได้ ส่วนใยอาหาร โปรไบโอติกจากกิมจิ และโพลีฟีนอลเป็นประเด็นที่นักวิจัยกำลังศึกษา โดยยังไม่มีวิธีที่ได้รับการพิสูจน์ทางการแพทย์ว่าสามารถกำจัดไมโครพลาสติกที่อยู่ในเนื้อเยื่อของมนุษย์ได้ อย่างไรก็ตาม วิธีดังกล่าวก็เป็นวิธีดูแลสุขภาพโดยทั่วไปอยู่แล้ว แม้จะยังไม่มีวิจัยรองรับว่าขับไมโครพลาสติกได้จริง แต่การดูแลสุขภาพตามปกติและลดการสัมผัสจากแหล่งที่ปรับได้ก็เป็นวิธีที่ดีที่สุดในขณะนี้