ดื่มกาแฟทุกเช้า ลำไส้จะเป็นอย่างไร? นักวิจัยเดนมาร์กพบ 3 ความเปลี่ยนแปลง

13 hours ago 2
❤️ ARTICLE AD BOX ❤️

ดื่มกาแฟทุกเช้า ส่งผลต่อลำไส้อย่างไร? งานวิจัยล่าสุดพบความเปลี่ยนแปลงที่หลายคนอาจไม่รู้

ดื่มกาแฟทุกวันดีต่อลำไส้จริงหรือไม่? สำหรับหลายคน กาแฟยามเช้าไม่ใช่แค่เครื่องดื่มที่ช่วยให้ตื่นตัวและพร้อมเริ่มต้นวันใหม่ แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรที่ขาดไม่ได้ บางคนอาจสังเกตว่า หลังดื่มกาแฟไม่นานก็รู้สึกอยากเข้าห้องน้ำ จนเกิดคำถามว่ากาแฟมีผลต่อระบบขับถ่ายจริงหรือเป็นเพียงความรู้สึกส่วนตัว

ล่าสุด นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน (University of Copenhagen) ประเทศเดนมาร์ก เผยผลการศึกษาที่น่าสนใจว่า การดื่มกาแฟเป็นประจำอาจมีความเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงภายในระบบทางเดินอาหาร ทั้งการทำงานของลำไส้และองค์ประกอบของจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในลำไส้

สิ่งที่น่าสนใจคือ นักวิจัยไม่ได้ศึกษาจากความรู้สึกของผู้ดื่มกาแฟเพียงอย่างเดียว แต่ใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็กที่สามารถกลืนลงไปได้ เพื่อตรวจวัดการทำงานของระบบทางเดินอาหารจากภายในร่างกายโดยตรง

ผลการศึกษาพบความแตกต่างหลายประการระหว่างผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำกับผู้ที่ดื่มน้อยกว่า ซึ่งอาจช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างกาแฟ การย่อยอาหาร และการขับถ่ายได้มากขึ้นในอนาคต

งานวิจัยล่าสุดจากเดนมาร์ก พบอะไรเกี่ยวกับกาแฟและลำไส้?

งานวิจัยที่มีชื่อว่า "Habitual coffee consumption is linked to differences in gut microbiota and gut physiology" ได้รับการเผยแพร่ในวารสารวิชาการ Gut Microbiology โดยมี Francesca Bucci นักศึกษาปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน เป็นผู้เขียนหลักของงานวิจัย

การศึกษาครั้งนี้มีอาสาสมัครชาวเดนมาร์กที่มีสุขภาพแข็งแรงจำนวน 61 คน เข้าร่วมการติดตามเป็นเวลา 9 วันติดต่อกัน โดยในจำนวนนี้มีอาสาสมัคร 50 คนที่กลืนแคปซูลอิเล็กทรอนิกส์ชนิดพิเศษ เรียกว่า SmartPill เพื่อเก็บข้อมูลการทำงานของระบบทางเดินอาหาร

แคปซูลดังกล่าวสามารถตรวจวัดข้อมูลได้หลายประเภท ได้แก่

  • ระดับความเป็นกรด-ด่าง หรือค่า pH ภายในระบบทางเดินอาหาร
  • อุณหภูมิภายในทางเดินอาหาร
  • ความดันภายในระบบทางเดินอาหาร
  • ระยะเวลาที่สิ่งต่าง ๆ เคลื่อนผ่านทางเดินอาหาร
  • ลักษณะการบีบตัวของลำไส้

นอกจากนี้ ผู้เข้าร่วมยังต้องบันทึกอาหารและเครื่องดื่มที่บริโภคตลอดระยะเวลา 8 วัน พร้อมเก็บตัวอย่างอุจจาระเพื่อวิเคราะห์จุลินทรีย์ในลำไส้ และเก็บตัวอย่างปัสสาวะเพื่อตรวจหาสารที่เกิดจากกระบวนการเผาผลาญคาเฟอีน

นักวิจัยแบ่งผู้เข้าร่วมตามพฤติกรรมการดื่มกาแฟ โดยกลุ่มที่ดื่มเป็นประจำหมายถึงผู้ที่ดื่มกาแฟวันละ 1-5 แก้ว ในมากกว่า 3 วันจากช่วงบันทึกข้อมูล 8 วัน แล้วนำข้อมูลมาเปรียบเทียบกับผู้ที่ดื่มกาแฟไม่บ่อยเท่า

ผลที่ได้ทำให้นักวิจัยพบว่า พฤติกรรมการดื่มกาแฟมีความสัมพันธ์กับความแตกต่างบางประการในการทำงานของระบบทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นประเด็นที่น่าสนใจสำหรับการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับสุขภาพลำไส้

1. คนดื่มกาแฟเป็นประจำ มีการบีบตัวของลำไส้ใหญ่มากกว่า

หนึ่งในผลการศึกษาที่น่าสนใจที่สุดคือ ผู้ที่ดื่มกาแฟบ่อยมีแนวโน้มพบการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ (Colon) มากกว่าผู้ที่ดื่มกาแฟไม่บ่อย โดยการบีบตัวของลำไส้เป็นกระบวนการตามธรรมชาติที่ช่วยเคลื่อนสิ่งต่าง ๆ ผ่านระบบทางเดินอาหาร

การเคลื่อนไหวของลำไส้มีความสำคัญต่อกระบวนการขับถ่าย เพราะช่วยลำเลียงกากอาหารและของเสียไปตามทางเดินอาหาร หากการเคลื่อนไหวของลำไส้ผิดปกติหรือช้ากว่าที่ควร อาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับอาการท้องผูกได้

Francesca Bucci ผู้เขียนหลักของงานวิจัย อธิบายว่า การบีบตัวของลำไส้เป็นกระบวนการที่ช่วยสนับสนุนการย่อยอาหารและการทำงานของลำไส้ตามปกติ อีกทั้งยังมีบทบาทสำคัญต่อการขับถ่าย

ผลการศึกษานี้จึงสอดคล้องกับประสบการณ์ของหลายคนที่รู้สึกอยากเข้าห้องน้ำหลังดื่มกาแฟ แม้ว่าผลตอบสนองของแต่ละคนจะแตกต่างกัน และไม่ใช่ทุกคนที่ดื่มกาแฟแล้วจะมีอาการอยากถ่ายทันที

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยยังไม่สามารถสรุปได้ว่า การดื่มกาแฟเป็นประจำทำให้ลำไส้แข็งแรงขึ้นหรือช่วยป้องกันท้องผูกได้โดยตรง เนื่องจากงานวิจัยนี้เป็นการศึกษาความสัมพันธ์ ไม่ใช่การทดลองที่กำหนดปริมาณกาแฟให้ผู้เข้าร่วมดื่มเพื่อพิสูจน์ผลของกาแฟโดยเฉพาะ

2. กาแฟอาจเกี่ยวข้องกับความเป็นกรดในลำไส้เล็ก

อีกหนึ่งผลการศึกษาที่นักวิจัยให้ความสนใจคือ ผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำมีค่า pH ในลำไส้เล็กต่ำกว่าผู้ที่ดื่มกาแฟไม่บ่อย ซึ่งหมายความว่าสภาพแวดล้อมภายในลำไส้เล็กของกลุ่มดังกล่าวมีความเป็นกรดมากกว่า

ค่า pH เป็นตัวชี้วัดความเป็นกรดหรือด่าง โดยมีความสำคัญต่อการทำงานของเอนไซม์ย่อยอาหารและกระบวนการสลายสารอาหารบางประเภทภายในร่างกาย

Henrik Munch Roager รองศาสตราจารย์และหัวหน้าทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกน อธิบายว่า งานวิจัยก่อนหน้านี้พบว่ากาแฟสามารถส่งผลต่อกระบวนการหลายอย่างในระบบทางเดินอาหาร รวมถึงการหลั่งกรดในกระเพาะอาหาร จึงมีเหตุผลที่จะศึกษาต่อว่ากาแฟอาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงที่ตรวจพบภายในลำไส้ด้วยหรือไม่

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยยังไม่ทราบแน่ชัดว่าการมีค่า pH ต่ำกว่าในลำไส้เล็กเป็นผลดีหรือผลเสียต่อสุขภาพ จึงไม่ควรตีความว่าการดื่มกาแฟทำให้ลำไส้มีความเป็นกรดมากขึ้นแล้วจะช่วยให้ระบบย่อยอาหารทำงานดีขึ้นเสมอไป

การเปลี่ยนแปลงของค่า pH เป็นเพียงหนึ่งในผลที่ตรวจพบ และยังจำเป็นต้องมีการศึกษาว่าความแตกต่างดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการย่อยอาหาร การดูดซึมสารอาหาร และสุขภาพลำไส้ในระยะยาวอย่างไร

3. คนดื่มกาแฟบ่อย พบความหลากหลายของจุลินทรีย์ในลำไส้มากกว่า

นอกจากการบีบตัวและความเป็นกรดของลำไส้แล้ว นักวิจัยยังพบว่า กลุ่มที่ดื่มกาแฟเป็นประจำมีความหลากหลายของจุลินทรีย์ในลำไส้มากกว่ากลุ่มที่ดื่มกาแฟไม่บ่อย

จุลินทรีย์ในลำไส้ หรือ Gut Microbiota เป็นกลุ่มจุลินทรีย์จำนวนมากที่อาศัยอยู่ในระบบทางเดินอาหาร โดยมีบทบาทเกี่ยวข้องกับการย่อยสารอาหารบางประเภท การสร้างสารจากกระบวนการหมัก และการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

ความหลากหลายของจุลินทรีย์มักเป็นหนึ่งในตัวชี้วัดที่นักวิทยาศาสตร์นำมาศึกษาเพื่อทำความเข้าใจระบบนิเวศภายในลำไส้ อย่างไรก็ตาม ไม่สามารถสรุปได้จากความหลากหลายเพียงอย่างเดียวว่าลำไส้ของบุคคลหนึ่งสุขภาพดีกว่าอีกบุคคลหนึ่ง เพราะยังต้องพิจารณาชนิดของจุลินทรีย์ หน้าที่ และปัจจัยด้านสุขภาพอื่นร่วมด้วย

ผลการศึกษาจากเดนมาร์กจึงช่วยเพิ่มข้อมูลเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างกาแฟกับจุลินทรีย์ในลำไส้ แต่ยังไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่าการดื่มกาแฟเป็นสาเหตุโดยตรงของความหลากหลายที่เพิ่มขึ้น หรือทำให้ภูมิคุ้มกันแข็งแรงขึ้น

ไม่ใช่งานวิจัยแรกที่พบว่ากาแฟเกี่ยวข้องกับระบบขับถ่าย

ก่อนหน้านี้ มีงานวิจัยหลายชิ้นศึกษาผลของกาแฟต่อการทำงานของระบบทางเดินอาหาร โดยเฉพาะการเคลื่อนไหวของลำไส้ใหญ่และความสัมพันธ์กับความรู้สึกอยากขับถ่าย

ตัวอย่างเช่น งานวิจัยที่เผยแพร่ในวารสาร Gut เมื่อปี 1990 พบว่า ผู้เข้าร่วมบางคนมีการตอบสนองของการเคลื่อนไหวบริเวณลำไส้ใหญ่ส่วนปลายภายในเวลาไม่กี่นาทีหลังดื่มกาแฟ โดยพบการตอบสนองทั้งจากกาแฟปกติและกาแฟที่สกัดคาเฟอีนออก

ผลดังกล่าวทำให้นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่า การกระตุ้นลำไส้จากกาแฟอาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับคาเฟอีนเพียงอย่างเดียว แต่มีสารประกอบอื่นในกาแฟหรือกลไกของระบบย่อยอาหารเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

ขณะเดียวกัน บทความทบทวนงานวิจัยจาก University of Texas Medical Branch ซึ่งเผยแพร่ในวารสาร Nutrients เมื่อปี 2024 ได้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผลของกาแฟต่อจุลินทรีย์และการทำงานของลำไส้ โดยชี้ให้เห็นว่ากาแฟอาจมีความเกี่ยวข้องกับองค์ประกอบของจุลินทรีย์และการเคลื่อนไหวของระบบทางเดินอาหาร

อย่างไรก็ตาม หลักฐานจากงานวิจัยแต่ละชิ้นมีข้อจำกัดแตกต่างกัน และยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าการดื่มกาแฟสามารถใช้ป้องกันหรือรักษาอาการท้องผูกได้ในทุกคน

ดื่มกาแฟตอนเช้าแล้วอยากเข้าห้องน้ำทันที เกิดจากอะไร?

หลายคนมีประสบการณ์ว่า หลังดื่มกาแฟตอนเช้าเพียงไม่นานก็เริ่มรู้สึกอยากขับถ่าย ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการตอบสนองของระบบทางเดินอาหารต่อเครื่องดื่มและการกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ใหญ่

โดยปกติแล้ว ระบบทางเดินอาหารมีการตอบสนองที่เรียกว่า Gastrocolic Reflex หรือรีเฟล็กซ์ที่กระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ใหญ่เมื่อมีอาหารหรือเครื่องดื่มเข้าสู่กระเพาะอาหาร โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหาร

กาแฟอาจกระตุ้นการทำงานของลำไส้เพิ่มเติมในบางคน จึงทำให้รู้สึกอยากขับถ่ายหลังดื่มกาแฟได้ แต่ระดับการตอบสนองแตกต่างกันตามสภาพร่างกาย พฤติกรรมการบริโภค และปัจจัยอื่น ๆ

นอกจากนี้ ไม่ใช่ทุกคนที่ดื่มกาแฟแล้วจะถ่ายคล่องขึ้น บางคนอาจไม่รู้สึกถึงความแตกต่าง ขณะที่บางคนอาจมีอาการปวดท้อง ถ่ายเหลว หรือรู้สึกไม่สบายท้องหลังดื่มกาแฟ

ถ้าท้องผูก ควรดื่มกาแฟเพื่อช่วยขับถ่ายหรือไม่?

แม้งานวิจัยล่าสุดจะพบความสัมพันธ์ระหว่างการดื่มกาแฟกับการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ แต่ยังไม่ควรใช้กาแฟเป็นวิธีหลักในการรักษาอาการท้องผูก เพราะการขับถ่ายผิดปกติอาจเกิดจากหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานใยอาหารไม่เพียงพอ การดื่มน้ำน้อย การเคลื่อนไหวร่างกายลดลง ยาบางชนิด หรือโรคประจำตัว

สำหรับผู้ที่มีอาการท้องผูกเป็นครั้งคราว การปรับพฤติกรรมพื้นฐานอาจช่วยได้ เช่น

  • เพิ่มอาหารที่มีใยอาหาร: รับประทานผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และอาหารที่มีใยอาหารในปริมาณเหมาะสม โดยเพิ่มทีละน้อยหากไม่เคยรับประทานมาก่อน
  • ดื่มน้ำให้เพียงพอ: โดยปรับตามสภาพร่างกาย กิจกรรม และข้อจำกัดด้านสุขภาพของแต่ละคน
  • เคลื่อนไหวร่างกายสม่ำเสมอ: เช่น การเดินหรือออกกำลังกายที่เหมาะกับสุขภาพ
  • สร้างนิสัยเข้าห้องน้ำให้เป็นเวลา: ไม่กลั้นอุจจาระเมื่อรู้สึกปวด และให้เวลากับการขับถ่ายอย่างเหมาะสม
  • ปรึกษาแพทย์หากมีอาการต่อเนื่อง: โดยเฉพาะเมื่ออาการท้องผูกเกิดขึ้นใหม่ รุนแรง หรือไม่ดีขึ้นหลังปรับพฤติกรรม

หากมีอาการปวดท้องรุนแรง อาเจียน ท้องอืดมากร่วมกับไม่สามารถผายลมหรือถ่ายอุจจาระได้ หรือมีเลือดออกทางทวารหนัก ควรเข้ารับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว ไม่ควรพยายามดื่มกาแฟเพื่อกระตุ้นการขับถ่ายด้วยตัวเอง

ดื่มกาแฟทุกวันดีหรือไม่? ใครบ้างที่ควรระวัง

แม้กาแฟจะเป็นเครื่องดื่มที่ได้รับการศึกษาเกี่ยวกับประโยชน์ต่อสุขภาพหลายด้าน แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนควรเพิ่มปริมาณการดื่มเพื่อให้ลำไส้ทำงานมากขึ้น เพราะการตอบสนองต่อคาเฟอีนแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

ผู้ที่ไวต่อคาเฟอีนอาจมีอาการใจสั่น กระสับกระส่าย นอนไม่หลับ หรือรู้สึกไม่สบายท้อง ขณะที่ผู้ที่มีอาการกรดไหลย้อนบางรายอาจพบว่าการดื่มกาแฟกระตุ้นอาการได้

นอกจากนี้ กาแฟที่เติมน้ำตาล น้ำเชื่อม ครีม หรือส่วนผสมที่ให้พลังงานสูง อาจทำให้ได้รับน้ำตาลและพลังงานเพิ่มขึ้นโดยไม่จำเป็น จึงควรพิจารณาทั้งปริมาณกาแฟและส่วนผสมที่เติมลงไป

สำหรับผู้ใหญ่สุขภาพดีจำนวนมาก การได้รับคาเฟอีนไม่เกินประมาณ 400 มิลลิกรัมต่อวันมักเป็นระดับที่หน่วยงานด้านความปลอดภัยอาหารใช้เป็นเกณฑ์อ้างอิงทั่วไป แต่ไม่ได้หมายความว่าปริมาณดังกล่าวเหมาะสำหรับทุกคน โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือผู้ที่ใช้ยาที่อาจมีปฏิกิริยากับคาเฟอีน ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับปริมาณที่เหมาะสม

สรุป ดื่มกาแฟทุกเช้า มีผลต่อลำไส้ในระยะยาวจริงหรือไม่?

งานวิจัยล่าสุดจากมหาวิทยาลัยโคเปนเฮเกนพบว่า ผู้ที่ดื่มกาแฟเป็นประจำมีความแตกต่างด้านการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ ค่า pH ในลำไส้เล็ก และความหลากหลายของจุลินทรีย์ในลำไส้ เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่ดื่มกาแฟไม่บ่อย ซึ่งเป็นข้อมูลที่ช่วยเพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างกาแฟกับระบบทางเดินอาหาร

อย่างไรก็ตาม การศึกษาครั้งนี้ยังไม่สามารถยืนยันความเป็นเหตุและผลได้ และระยะเวลาติดตามที่ค่อนข้างสั้นก็ไม่เพียงพอที่จะสรุปผลต่อสุขภาพลำไส้ในระยะยาว นักวิจัยจึงเสนอให้มีการศึกษาเพิ่มเติมโดยควบคุมปริมาณกาแฟที่ผู้เข้าร่วมได้รับ เพื่อเปรียบเทียบการทำงานของลำไส้ในช่วงที่ดื่มกาแฟกับช่วงที่งดกาแฟ

สำหรับคนที่ชอบดื่มกาแฟตอนเช้า ผลการศึกษานี้อาจเป็นอีกเหตุผลที่ทำให้เข้าใจว่าทำไมกาแฟจึงส่งผลต่อการขับถ่ายของบางคน แต่ยังไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณกาแฟเพื่อหวังให้ลำไส้แข็งแรงขึ้น สิ่งสำคัญยังคงเป็นการรับประทานอาหารที่หลากหลาย ดื่มน้ำเพียงพอ ออกกำลังกาย และดูแลสุขภาพโดยรวมอย่างเหมาะสม

หมายเหตุ: บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลด้านสุขภาพและงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่คำแนะนำในการวินิจฉัยหรือรักษาโรค ผู้ที่มีอาการผิดปกติของระบบทางเดินอาหารควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์

 

 

แหล่งอ้างอิง

  • University of Copenhagen, "Coffee appears to change how your gut functions", 10 November 2026
  • Bucci F. et al., "Habitual coffee consumption is linked to differences in gut microbiota and gut physiology", Gut Microbiology, 2026
  • Saygili S. et al., "Effects of Coffee on Gut Microbiota and Bowel Functions in Health and Diseases: A Literature Review", Nutrients, 2024
  • Brown S. R. et al., "Effect of coffee on distal colon function", Gut, 1990
Read Entire Article