ประเทศอะไร? ชายแดนทางบกเป็น “ศูนย์” ไม่มีเพื่อนบ้านติดแผ่นดินเลย แม้แต่ 1 เมตร!

16 hours ago 3

ประเทศอะไร “ไม่มีประเทศเพื่อนบ้านเลย”? คำตอบไม่ได้มีแค่แห่งเดียว เพราะหลายประเทศมีชายแดนทางบกเป็นศูนย์

นึกว่ามีแค่เกาะ ที่แท้หลายประเทศไม่มี “เพื่อนบ้านทางบก” แผ่นดินไม่ติดกันเลยแม้แต่ 1 เมตร!

เวลาพูดถึง “ประเทศเพื่อนบ้าน” เรามักหมายถึงประเทศที่มีพรมแดนทางบกติดกัน เช่น ไทยมีเมียนมา ลาว กัมพูชา และมาเลเซียเป็นเพื่อนบ้าน แต่บนโลกยังมีอีกหลายประเทศที่ ไม่มีพรมแดนทางบกร่วมกับประเทศอื่นแม้แต่กิโลเมตรเดียว แล้วประเทศเหล่านี้ถือว่า “ไม่มีประเทศเพื่อนบ้าน” จริงหรือไม่?

คำตอบคือ ถ้าหมายถึงประเทศเพื่อนบ้านทางบก มีหลายประเทศที่ไม่มีเลย โดยส่วนใหญ่เป็นประเทศเกาะหรือประเทศที่มีดินแดนหลักถูกทะเลล้อมรอบ เช่น ญี่ปุ่น ไอซ์แลนด์ นิวซีแลนด์ มาดากัสการ์ ศรีลังกา ฟิลิปปินส์ และมัลดีฟส์ ส่วนออสเตรเลียก็ไม่มีพรมแดนทางบกกับประเทศอื่นเช่นกัน แม้โดยทั่วไปจะถูกจัดเป็นประเทศที่กินพื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีปออสเตรเลีย ไม่ใช่ “เกาะ” ในความหมายทางภูมิศาสตร์แบบเดียวกับประเทศเกาะทั่วไป :contentReference[oaicite:0]{index=0}

ทำไมประเทศเกาะจึงไม่มีเพื่อนบ้านทางบก?

หลักการง่ายมาก หากอาณาเขตบนบกของประเทศหนึ่งถูกน้ำทะเลหรือมหาสมุทรล้อมรอบทั้งหมด ย่อมไม่มีเส้นเขตแดนทางบกไปสัมผัสกับอีกประเทศ ตัวอย่างชัดเจนคือ ไอซ์แลนด์ ซึ่งเป็นประเทศเกาะในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ ดังนั้นแม้จะตั้งอยู่ระหว่างพื้นที่ของยุโรปและอเมริกาเหนือ แต่ก็ไม่มีประเทศใดมีแผ่นดินติดกับไอซ์แลนด์โดยตรง

ลักษณะเดียวกันเกิดขึ้นกับญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์ในเอเชีย นิวซีแลนด์ในแปซิฟิกใต้ รวมถึงประเทศเกาะจำนวนมากในทะเลแคริบเบียนและมหาสมุทรแปซิฟิก องค์การสหประชาชาติยังจัดกลุ่มประเทศเกาะขนาดเล็กจำนวนมากไว้ในกลุ่ม Small Island Developing States หรือ SIDS ซึ่งกระจายอยู่ในแคริบเบียน แปซิฟิก มหาสมุทรแอตแลนติก และมหาสมุทรอินเดีย

ญี่ปุ่น ไม่มีประเทศไหนเดินข้ามชายแดนไปถึงได้

ญี่ปุ่น เป็นตัวอย่างที่คนไทยนึกภาพได้ง่าย เพราะประเทศประกอบด้วยหมู่เกาะและถูกทะเลล้อมรอบ แม้ญี่ปุ่นจะอยู่ใกล้รัสเซีย เกาหลีใต้ เกาหลีเหนือ และจีน แต่ไม่มีประเทศใดมีพรมแดนทางบกติดกับญี่ปุ่น

ดังนั้น การเดินทางระหว่างญี่ปุ่นกับประเทศอื่นจึงต้องข้ามทะเลหรือเดินทางทางอากาศ ไม่สามารถเดินหรือขับรถข้ามเส้นเขตแดนระหว่างสองประเทศได้เหมือนการเดินทางระหว่างไทยกับมาเลเซีย หรือลาวกับไทย

ไอซ์แลนด์ อยู่กลางมหาสมุทร แต่ยังนับเป็นประเทศยุโรป

ไอซ์แลนด์ เป็นอีกตัวอย่างที่น่าสนใจ เพราะแม้อยู่โดดเดี่ยวกลางมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ แต่ในทางการเมือง ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม ไอซ์แลนด์ถูกจัดอยู่ในกลุ่มประเทศยุโรปเหนือ ตัวประเทศตั้งอยู่บนเกาะและไม่มีพรมแดนทางบกกับประเทศใดเลย

ความใกล้หรือไกลจึงไม่จำเป็นต้องวัดจากการมีพรมแดนร่วมกันเสมอไป ตัวอย่างเช่น ไอซ์แลนด์ยังมีดินแดนอื่นอยู่ห่างออกไปไม่กี่ร้อยกิโลเมตร แต่ทะเลที่คั่นอยู่ทำให้ไม่ถือเป็น “ชายแดนทางบก”

นิวซีแลนด์ อีกประเทศที่ไม่มีชายแดนทางบก

นิวซีแลนด์ ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้และมีดินแดนหลักเป็นหมู่เกาะ จึงไม่มีประเทศอื่นมีแผ่นดินติดกับนิวซีแลนด์โดยตรง ลักษณะนี้ทำให้นิวซีแลนด์แตกต่างจากประเทศบนแผ่นดินใหญ่ที่มักมีเส้นเขตแดนแบ่งระหว่างประเทศ

แม้ออสเตรเลียจะเป็นประเทศขนาดใหญ่ที่อยู่ใกล้นิวซีแลนด์ที่สุดแห่งหนึ่ง แต่ทั้งสองประเทศมีทะเลแทสมันคั่นกลาง จึงไม่ถือว่ามีพรมแดนทางบกร่วมกัน

แล้วออสเตรเลียล่ะ มีประเทศเพื่อนบ้านหรือไม่?

ออสเตรเลียไม่มีพรมแดนทางบกกับประเทศอื่นเช่นกัน ซึ่งทำให้ออสเตรเลียเป็นตัวอย่างที่โดดเด่นมาก เพราะมีพื้นที่ขนาดใหญ่กว่าประเทศเกาะทั่วไปหลายเท่า และเป็นรัฐเอกราชที่ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีปออสเตรเลีย

อย่างไรก็ตาม ในทางภูมิศาสตร์มักแยกออสเตรเลียออกจากนิยาม “ประเทศเกาะ” แบบญี่ปุ่นหรือไอซ์แลนด์ เนื่องจากออสเตรเลียถูกมองเป็นมวลแผ่นดินระดับทวีป แม้ในทางชายแดนจะมีคุณสมบัติเหมือนกันคือ ไม่มีประเทศใดติดกับออสเตรเลียทางบก

เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เองก็มีประเทศที่ไม่มีเพื่อนบ้านทางบก

ใกล้ประเทศไทยก็มีตัวอย่างชัดเจนอย่าง ฟิลิปปินส์ ซึ่งประกอบด้วยหมู่เกาะจำนวนมากและไม่มีพรมแดนทางบกกับประเทศใด แม้จะอยู่ท่ามกลางประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หลายแห่งก็ตาม

ขณะที่บางประเทศที่ดูเหมือนเป็น “ประเทศเกาะ” อาจยังมีพรมแดนทางบกได้ เช่น ประเทศที่แบ่งเกาะเดียวกับอีกประเทศหนึ่ง ดังนั้น การเป็นประเทศเกาะไม่ได้แปลว่าจะไม่มีชายแดนทางบกเสมอไป ต้องดูว่าเกาะนั้นถูกแบ่งเขตอธิปไตยระหว่างหลายประเทศหรือไม่

ไม่มีชายแดนทางบก ไม่ได้หมายความว่าอยู่โดดเดี่ยว

แม้ประเทศอย่างญี่ปุ่น ไอซ์แลนด์ หรือนิวซีแลนด์จะไม่มีพรมแดนทางบกติดกับประเทศใด แต่ในทางภูมิศาสตร์พวกเขาก็ไม่ได้ถูกตัดขาดจากประเทศอื่น เพราะยังมีทะเลและมหาสมุทรเชื่อมโยงกับดินแดนใกล้เคียง รวมถึงมีเขตทางทะเลที่อาจประชิดกับประเทศรอบข้าง

ด้วยเหตุนี้ หากพูดให้แม่นที่สุด ประเทศเหล่านี้จึงควรถูกเรียกว่า “ประเทศที่ไม่มีพรมแดนทางบกกับประเทศอื่น” มากกว่าการบอกว่าไม่มีประเทศเพื่อนบ้านเลย เพราะคำว่าเพื่อนบ้านยังสามารถครอบคลุมถึงประเทศที่อยู่ใกล้กันทางทะเลได้ด้วย

ทั่วโลกมีประเทศลักษณะนี้อยู่ไม่น้อย

ประเทศที่ไม่มีพรมแดนทางบกไม่ได้มีเพียงญี่ปุ่นหรือไอซ์แลนด์เท่านั้น แต่กระจายอยู่ในหลายภูมิภาคของโลก โดยเฉพาะประเทศที่ตั้งอยู่บนเกาะและหมู่เกาะ เช่น นิวซีแลนด์ ฟิลิปปินส์ มาดากัสการ์ ศรีลังกา มัลดีฟส์ มอริเชียส นาอูรู และตองกา

ออสเตรเลียก็อยู่ในกลุ่มที่ไม่มีพรมแดนทางบกติดกับประเทศอื่นเช่นกัน แม้จะมีลักษณะทางภูมิศาสตร์แตกต่างจากประเทศเกาะทั่วไป เพราะเป็นแผ่นดินขนาดใหญ่ระดับทวีป

สิ่งที่ประเทศเหล่านี้มีเหมือนกันคือ อาณาเขตบนบกของพวกเขาไม่ได้สัมผัสกับดินแดนของประเทศอื่นโดยตรง การเดินทางออกนอกประเทศจึงต้องข้ามทะเลหรือใช้การเดินทางทางอากาศ ต่างจากประเทศบนแผ่นดินใหญ่ที่สามารถข้ามเส้นเขตแดนไปยังประเทศข้างเคียงได้

ประเทศที่ไม่มีพรมแดนทางบกมีที่ไหนบ้าง?

ตัวอย่างที่เห็นภาพได้ชัด ได้แก่ ญี่ปุ่น ไอซ์แลนด์ นิวซีแลนด์ ออสเตรเลีย ฟิลิปปินส์ มาดากัสการ์ ศรีลังกา และมัลดีฟส์ รวมถึงประเทศเกาะอีกจำนวนมากในมหาสมุทรแปซิฟิก มหาสมุทรอินเดีย และทะเลแคริบเบียน

ดังนั้น คำถามว่า “ประเทศอะไรไม่มีประเทศเพื่อนบ้านเลย?” จึงไม่ได้มีคำตอบเพียงชื่อเดียว หากมองในแง่ของพรมแดนทางบก โลกมีประเทศจำนวนไม่น้อยที่ไม่มีดินแดนติดกับประเทศอื่นแม้แต่กิโลเมตรเดียว และส่วนใหญ่เกิดจากตำแหน่งที่ตั้งบนเกาะหรือหมู่เกาะนั่นเอง

ท้ายที่สุดอาจสรุปได้ว่า หากพูดถึงประเทศที่ ไม่มีพรมแดนทางบกกับประเทศอื่น คำตอบมีอยู่หลายแห่งทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นญี่ปุ่น ไอซ์แลนด์ นิวซีแลนด์ ฟิลิปปินส์ มาดากัสการ์ หรือมัลดีฟส์ ขณะที่ออสเตรเลียก็ไม่มีพรมแดนทางบกกับประเทศใดเช่นกัน

แม้ประเทศเหล่านี้จะไม่มีเส้นเขตแดนบนแผ่นดินร่วมกับใคร แต่ก็ยังเชื่อมโยงกับประเทศรอบข้างผ่านทะเล การค้า และการเดินทาง จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่า คำว่า “ประเทศเพื่อนบ้าน” ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงดินแดนที่มีเส้นเขตแดนติดกันเท่านั้น