"สับสนซ้าย-ขวา" หลายคนมีปัญหานี้ หมอเฉลยแล้ว กรณีไหนที่เรียกว่าอันตราย?! : เช็กข่าวชัวร์

Fact Check “สับสนซ้าย-ขวา” หลายคนเป็นเหมือนกัน หมอเฉลยแล้ว แบบไหนปกติ-แบบไหนต้องรีบพบแพทย์?

สับสนซ้าย-ขวา แยกทิศไม่ออก เป็นเรื่องปกติหรือสัญญาณอันตราย? Fact Check หมอเฉลยแล้ว หากเป็นมาตั้งแต่เด็กอาจไม่ใช่โรค แต่ถ้าเกิดขึ้นกะทันหัน ต้องระวังโรคทางสมอง

หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์ “แยกซ้าย-ขวาไม่ออก” ต้องหยุดคิดในใจ หรือใช้วิธีจำจากมือที่ใส่นาฬิกา โดยเฉพาะเวลาใช้ Google Maps ขับรถ หรือมีคนบอกทางแบบเร่งด่วน จนอดสงสัยไม่ได้ว่า อาการแบบนี้ผิดปกติหรือเป็นสัญญาณของโรคทางสมองหรือไม่

กองบรรณาธิการ Sanook News ตรวจสอบข้อมูลทางการแพทย์จาก นพ.หลินหงอี้ (林紘毅) แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยการแพทย์จงซาน (Chung Shan Medical University Hospital) ประเทศไต้หวัน พบว่า การสับสนซ้าย-ขวาในบางคนอาจเป็นเพียง “ความแตกต่างของสมองแต่กำเนิด” และไม่ใช่เรื่องอันตราย แต่หากเกิดขึ้นแบบเฉียบพลันในภายหลัง อาจเป็นสัญญาณเตือนโรคร้ายทางระบบประสาทได้

คำถาม

จริงหรือไม่ที่ผู้ใหญ่บางคนยังแยกซ้าย-ขวาไม่ค่อยออก และกรณีไหนที่ถือเป็นเรื่องปกติ หรือเข้าข่ายอันตรายจนต้องรีบพบแพทย์?

การตรวจสอบ

แม้การแยก “ซ้าย” และ “ขวา” จะดูเหมือนเป็นทักษะพื้นฐานของผู้ใหญ่ แต่ในความเป็นจริง มีคนจำนวนไม่น้อยที่ยังต้องใช้เวลาเล็กน้อยในการประมวลผลก่อนตอบทิศทาง งานวิจัยจากประเทศเนเธอร์แลนด์ในปี 2020 ยังพบว่า ประมาณ 15% ของผู้คนยอมรับว่ามีปัญหาในการแยกซ้าย-ขวา

นพ.หลินหงอี้ อธิบายว่า การแยกซ้าย-ขวาไม่ใช่เรื่องง่ายของสมอง เพราะต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของระบบสำคัญอย่างน้อย 3 ส่วน ได้แก่

1. ระบบภาษา – ใช้ประมวลผลความหมายของคำว่า “ซ้าย” และ “ขวา”

2. สมองกลีบข้างด้านขวา (Right Parietal Lobe) – ทำหน้าที่เกี่ยวกับการรับรู้พื้นที่และตำแหน่ง

3. ความจำขณะทำงาน (Working Memory) – ช่วยเก็บและประมวลผลข้อมูลเฉพาะหน้าอย่างรวดเร็ว

ทั้ง 3 ระบบต้องทำงานประสานกันเหมือนเฟืองเครื่องจักร หากส่วนใดส่วนหนึ่งทำงานช้าหรือไม่แม่นยำ ก็อาจทำให้เกิดอาการ “งงซ้าย-ขวา” ได้ง่ายขึ้น

เหตุผลที่คนมักสับสนเรื่องซ้าย-ขวา มากกว่าหน้า-หลัง หรือบน-ล่าง เพราะสมองต้องใช้กระบวนการที่เรียกว่า “การหมุนภาพในจินตนาการ” (Mental Rotation หรือ Virtual Rotation) เช่น เมื่อยืนหันหน้าเข้าหาคนอื่น หรือมองผ่านกระจก สมองต้องแปลง “ซ้ายของอีกฝ่าย” ให้กลายเป็น “ซ้ายของเรา” ซึ่งซับซ้อนกว่า จึงมีโอกาสผิดพลาดได้มากกว่า

กรณีไหน “ปกติ” และไม่ใช่เรื่องอันตราย?

แพทย์ระบุว่า หากเป็นคนที่มีปัญหาแยกซ้าย-ขวาช้าตั้งแต่เด็ก หรือเป็นมาตลอดชีวิต ส่วนใหญ่ถือว่าเป็น “ความแตกต่างตามธรรมชาติของสมอง” มากกว่าจะเป็นโรค โดยทั่วไปไม่ได้สัมพันธ์กับความผิดปกติทางสุขภาพ

หากต้องใช้เวลาคิดเพียงไม่กี่วินาทีก่อนตอบทิศทาง และยังใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ มักไม่จำเป็นต้องพบแพทย์

วิธีช่วยลดความสับสนที่แพทย์แนะนำ เช่น ใส่นาฬิกาหรือกำไลข้างใดข้างหนึ่งเป็นประจำ เพื่อใช้เป็นจุดอ้างอิง หรือเปลี่ยนวิธีจำจาก “ซ้าย-ขวา” เป็น “ฝั่งคนขับ” หรือ “ฝั่งคนนั่ง” แทน

กรณีไหนที่ต้องรีบพบแพทย์?

สิ่งที่ต้องระวัง คือ อาการที่ “เพิ่งเกิดขึ้นแบบฉับพลัน” ทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยมีปัญหาเรื่องแยกซ้าย-ขวามาก่อน เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคทางสมองหรือระบบประสาท

ตัวอย่างเช่น โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) หากบริเวณสมองที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้พื้นที่ได้รับความเสียหาย อาจทำให้เกิดปัญหาแยกซ้าย-ขวาได้

อีกภาวะที่พบได้คือ กลุ่มอาการเกอร์สต์แมน (Gerstmann Syndrome) ซึ่งผู้ป่วยอาจมีอาการร่วม เช่น แยกนิ้วมือไม่ออก คิดเลขไม่ได้ เขียนหนังสือผิดปกติ และสับสนเรื่องซ้าย-ขวา

นอกจากนี้ โรคเนื้องอกสมอง หรือโรคสมองเสื่อมบางชนิด ก็อาจทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้เช่นกัน

โดยเฉพาะหากอาการสับสนซ้าย-ขวาเกิดร่วมกับอาการต่อไปนี้ ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว ได้แก่

• แขนขาอ่อนแรง หรือเคลื่อนไหวไม่สัมพันธ์กัน
• มองเห็นผิดปกติ เช่น เห็นภาพซ้อน
• พูดไม่ชัด กลืนลำบาก หรือมีปัญหาการทรงตัว

ในกรณีที่เกิดจากโรคทางสมอง เช่น โรคหลอดเลือดสมอง หรือเนื้องอกสมอง แพทย์อาจใช้การฟื้นฟูสมองและกายภาพร่วมด้วย เช่น การฝึกเคลื่อนไหวข้ามแนวกึ่งกลางลำตัว (Cross-body movement) หรือการฝึกหน้ากระจก เพื่อกระตุ้นการเชื่อมโยงของระบบรับรู้พื้นที่และความจำ

ข้อเท็จจริง

การสับสนซ้าย-ขวาไม่ได้แปลว่าป่วยเสมอไป หากเป็นมาตั้งแต่เด็กหรือเป็นนิสัยเดิม มักเป็นความแตกต่างในการทำงานของสมองและไม่อันตราย แต่หากเกิดขึ้น “กะทันหัน” ในผู้ที่ไม่เคยมีอาการมาก่อน โดยเฉพาะร่วมกับแขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือมองเห็นผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคทางสมองหรือระบบประสาท

• สัมภาษณ์งาน เจอคำถาม "อะไรที่มือซ้ายจับไม่ได้?" มีคนเดียวตอบถูก ได้งานทำทันที!
• 2 สัญญาณเตือน “ไตเสื่อม” ที่สังเกตได้ขณะเดิน อย่ามัวคิดว่าปกติ รู้ก่อนรักษาทัน!

อ้างอิง

1. นพ.หลินหงอี้ (林紘毅) แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยการแพทย์จงซาน ประเทศไต้หวัน
2. งานวิจัยจากประเทศเนเธอร์แลนด์ ปี 2020 เรื่องความยากในการแยกซ้าย-ขวาในผู้ใหญ่
3. ข้อมูลทางระบบประสาทเกี่ยวกับ Gerstmann Syndrome และโรคหลอดเลือดสมอง