หญิงวัย 65 ปั่นน้ำผักดื่มทุกวัน แค่ 10 วัน "ไตวาย" หมอเตือน ผักชนิดนี้ต้องระวัง!

1 day ago 6
❤️ ARTICLE AD BOX ❤️

หญิงวัย 65 ดื่มน้ำผักล้างพิษ 10 วัน ไตเสียหายรุนแรง เปิดข้อควรรู้เรื่องออกซาเลต

เครื่องดื่มสีเขียวที่ตั้งใจดื่มเพื่อสุขภาพ อาจไม่เหมาะกับทุกคน รายงานผู้ป่วยหญิงวัย 65 ปี ซึ่งดื่มน้ำผักผลไม้สูตร “ล้างพิษ” ติดต่อกัน 10 วัน พบว่าเธอเกิดภาวะไตบาดเจ็บเฉียบพลันจากผลึกออกซาเลต ก่อนลุกลามเป็นไตวายระยะสุดท้ายและต้องได้รับการฟอกไต เรื่องนี้สะท้อนความเสี่ยงของการบริโภคอาหารออกซาเลตสูงในปริมาณมาก โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงอยู่เดิม

อย่างไรก็ตาม กรณีนี้ไม่ได้หมายความว่าการดื่มสมูทตี้ผักหรือกินผักใบเขียวตามปกติจะทำให้ไตวาย เพราะผู้ป่วยมีประวัติสุขภาพที่อาจเพิ่มการดูดซึมออกซาเลตร่วมด้วย สิ่งที่ควรใส่ใจจึงเป็นทั้งชนิดอาหาร ปริมาณ วิธีเตรียม และสุขภาพของผู้บริโภค

รายงานผู้ป่วยพบผลึกแคลเซียมออกซาเลตจำนวนมากในเนื้อไต

กรณีดังกล่าวปรากฏในรายงานผู้ป่วยเรื่อง “Green Smoothie Cleanse” Causing Acute Oxalate Nephropathy ตีพิมพ์ในวารสาร American Journal of Kidney Diseases ฉบับเดือนกุมภาพันธ์ 2561 โดยกล่าวถึงหญิงวัย 65 ปีที่บริโภคเครื่องดื่มล้างพิษจากผักใบเขียวและผลไม้ที่มีออกซาเลตสูง ซึ่งมีสปิแนชเป็นส่วนประกอบ

ผลตรวจชิ้นเนื้อไตพบผลึกแคลเซียมออกซาเลตจำนวนมาก ทั้งในเซลล์เยื่อบุและภายในท่อหน่วยไต สอดคล้องกับภาวะไตเสียหายจากออกซาเลต หรือ Oxalate nephropathy โดยผู้ป่วยมีการทำงานของไตปกติก่อนเริ่มสูตรล้างพิษ แต่ภายหลังเกิดไตบาดเจ็บเฉียบพลันและดำเนินไปสู่ไตวายระยะสุดท้าย

คำว่า “ท่อหน่วยไต” ในที่นี้หมายถึงโครงสร้างขนาดเล็กภายในเนื้อไตที่เกี่ยวข้องกับการสร้างปัสสาวะ ไม่ใช่ท่อไตที่เชื่อมจากไตลงสู่กระเพาะปัสสาวะ การสะสมของผลึกจึงเป็นความเสียหายในเนื้อไต ไม่ใช่เพียงการพบนิ่วอุดตันทางเดินปัสสาวะทั่วไป

ปัจจัยสำคัญที่ต้องรู้ ผู้ป่วยเคยผ่าตัดบายพาสกระเพาะอาหาร

รายละเอียดสำคัญในรายงานคือ ผู้ป่วยเคยผ่าตัดบายพาสกระเพาะอาหาร และเพิ่งได้รับยาปฏิชีวนะเป็นเวลานาน ซึ่งผู้เขียนรายงานระบุว่าเป็นปัจจัยเสี่ยงร่วมที่อาจเอื้อต่อการเกิดภาวะนี้ จึงไม่ควรสรุปว่าความเสียหายทั้งหมดเกิดจากผักเพียงชนิดเดียว หรือเกิดขึ้นได้เหมือนกันในทุกคน

รายงานผู้ป่วยหนึ่งรายช่วยเตือนถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้น แต่ใช้บอกไม่ได้ว่าผู้ดื่มน้ำผักทั่วไปมีโอกาสไตวายมากเพียงใด ขณะเดียวกัน การต้องฟอกไตระยะยาวในผู้ป่วยรายนี้ก็ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่เกิดไตบาดเจ็บจากออกซาเลตทุกรายจะมีผลการรักษาเหมือนกัน

ออกซาเลตคืออะไร เกี่ยวข้องกับนิ่วและไตเสียหายอย่างไร?

ออกซาเลตเป็นสารที่พบตามธรรมชาติในอาหารหลายชนิด ส่วนหนึ่งถูกดูดซึมจากทางเดินอาหารและขับออกทางปัสสาวะ เมื่อออกซาเลตจับกับแคลเซียม อาจเกิดผลึกแคลเซียมออกซาเลต ซึ่งเป็นองค์ประกอบของนิ่วในไตชนิดที่พบบ่อย

ในภาวะที่ร่างกายได้รับหรือดูดซึมออกซาเลตมากเกินไป โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงร่วม ผลึกอาจสะสมในท่อหน่วยไตและทำให้เกิดการบาดเจ็บของเนื้อไตได้ อย่างไรก็ตาม นิ่วในไตกับภาวะไตเสียหายจากผลึกออกซาเลตไม่ใช่ภาวะเดียวกัน และความรุนแรงต้องประเมินเป็นรายบุคคล

ผัก 4 กลุ่มที่ควรใส่ใจปริมาณออกซาเลต

อาหารต่อไปนี้เป็นกลุ่มที่ควรพิจารณาปริมาณเมื่อมีความเสี่ยงเรื่องออกซาเลต โดยเฉพาะผู้ที่เคยเป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลต ทั้งนี้ ปริมาณสารในอาหารอาจแตกต่างตามสายพันธุ์ ส่วนที่รับประทาน ขนาดบริโภค และวิธีปรุง จึงไม่ได้หมายความว่าผักทุกชนิดในรายการมีความเสี่ยงเท่ากัน

1. สปิแนช หรือปวยเล้ง

สปิแนชเป็นผักที่มีออกซาเลตสูง และเป็นหนึ่งในอาหารที่มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าผู้มีนิ่วแคลเซียมออกซาเลตอาจต้องจำกัดตามคำแนะนำเฉพาะ การนำผักจำนวนมากมารวมในเครื่องดื่มแก้วเดียวเป็นประจำอาจทำให้ได้รับออกซาเลตมากกว่าการกินเป็นส่วนหนึ่งของมื้ออาหาร

ควรสังเกตชื่อผักให้ชัดเจน เพราะ สปิแนชที่มักเรียกว่า “ผักโขม” ในเมนูอาหารตะวันตก เป็นคนละกลุ่มกับผักโขมสกุล Amaranthus ที่กล่าวถึงด้านล่าง ไม่ควรใช้ชื่อเรียกรวมจนเข้าใจว่าเป็นผักชนิดเดียวกัน

2. บีทรูท

บีทรูทมีออกซาเลตตามธรรมชาติ ผู้ที่เคยเป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลตควรระวังการกินหรือดื่มในปริมาณมากต่อเนื่อง และพิจารณาร่วมกับอาหารชนิดอื่นตลอดทั้งวัน แทนการมองว่าเป็นอาหารสุขภาพจึงเพิ่มปริมาณได้โดยไม่จำกัด

3. กระเจี๊ยบเขียว

กระเจี๊ยบเขียวเป็นอีกชนิดที่พบในรายการอาหารออกซาเลตสูงบางแหล่ง แต่ปริมาณที่ได้รับจริงขึ้นอยู่กับขนาดบริโภคและวิธีเตรียม ผู้ที่ต้องจำกัดออกซาเลตควรขอคำแนะนำเรื่องปริมาณจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร ไม่จำเป็นต้องงดตามกันทุกคน

4. ผักโขมสกุล Amaranthus

ผักโขมกลุ่มนี้มีหลายชนิดและหลายสายพันธุ์ บางชนิดมีออกซาเลตสูง จึงควรดูชนิดผักและวิธีปรุงประกอบกัน โดยเฉพาะการนำมาปั่นหรือคั้นดิบในปริมาณมากเป็นกิจวัตร

3 วิธีรับประทานผักให้เหมาะสม ลดความเสี่ยงจากออกซาเลต

1. ต้มหรือลวกแล้วทิ้งน้ำ ช่วยลดออกซาเลตบางส่วน

ออกซาเลตส่วนที่ละลายน้ำได้สามารถออกมาอยู่ในน้ำต้ม การต้มแล้วทิ้งน้ำจึงช่วยลดปริมาณที่เหลือในผักได้ งานวิจัยเปรียบเทียบวิธีปรุงผักพบว่าการต้มลดออกซาเลตที่ละลายน้ำได้ แต่ผลแตกต่างกันตามชนิดผักและเงื่อนไขการปรุง

การลวกสั้น ๆ ไม่ได้เท่ากับการต้มตามเงื่อนไขในงานวิจัย และไม่ได้กำจัดออกซาเลตทั้งหมด ส่วนการปั่นเพียงอย่างเดียวไม่ได้เป็นวิธีนำออกซาเลตออกจากอาหาร จึงยังต้องดูปริมาณผักที่ใช้ด้วย

2. รับแคลเซียมจากอาหารให้เหมาะสม ไม่งดเองเพราะกลัวนิ่ว

แคลเซียมจากอาหารสามารถจับกับออกซาเลตในลำไส้ ช่วยลดปริมาณออกซาเลตที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย ผู้ที่มีนิ่วแคลเซียมออกซาเลตจึงไม่ควรงดอาหารที่มีแคลเซียมทั้งหมดโดยพลการ

อาจจัดอาหารที่มีแคลเซียม เช่น นม โยเกิร์ต หรือเต้าหู้ที่ใช้แคลเซียมในการผลิต ร่วมในมื้ออาหารตามความเหมาะสม ทั้งนี้ ปริมาณแคลเซียมในเต้าหู้แต่ละชนิดไม่เท่ากัน ส่วนผู้ป่วยโรคไตหรือผู้ที่คิดจะใช้แคลเซียมเสริม ควรให้แพทย์ประเมินก่อน

3. ดื่มน้ำตามความต้องการและข้อจำกัดของสุขภาพ

การได้รับน้ำเพียงพอช่วยให้ปัสสาวะไม่เข้มข้นและลดโอกาสตกผลึกของสารบางชนิด แต่ไม่ควรกำหนดปริมาณน้ำจากสูตรเดียวให้ทุกคน เพราะความต้องการแตกต่างตามอากาศ กิจกรรม และโรคประจำตัว

ผู้ที่มีไตวาย หัวใจล้มเหลว หรือได้รับคำสั่งจำกัดของเหลว ต้องปฏิบัติตามแผนของทีมรักษา ไม่ควรฝืนดื่มน้ำมากเพื่อหวังล้างไตหรือล้างพิษ

ใครควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มสูตรน้ำผักเข้มข้น?

  • ผู้ที่เคยเป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลต หรือพบออกซาเลตในปัสสาวะสูง
  • ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง หรือเคยมีภาวะไตบาดเจ็บ
  • ผู้ที่เคยผ่าตัดบายพาสกระเพาะอาหาร หรือมีปัญหาการดูดซึมในลำไส้
  • ผู้ที่ได้รับคำแนะนำให้จำกัดน้ำ แคลเซียม หรือสารอาหารบางชนิด

ประวัติการใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกข้อมูลที่ควรแจ้งแพทย์เมื่อประเมินความเสี่ยง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ใช้ยากลุ่มนี้ต้องงดผัก และไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งด้วยตัวเอง

สรุป กินผักได้ แต่ไม่ควรใช้สูตรล้างพิษแบบสุดโต่ง

กรณีหญิงวัย 65 ปีรายนี้เตือนว่า น้ำผักล้างพิษที่มีออกซาเลตสูงอาจเป็นอันตรายต่อไตในผู้มีปัจจัยเสี่ยง โดยเฉพาะเมื่อบริโภคปริมาณมากและต่อเนื่อง แต่ไม่ได้เป็นเหตุผลให้ทุกคนเลิกกินผักหรือกลัวสมูทตี้ทุกชนิด

ทางเลือกที่เหมาะสมกว่าคือกินผักหลากหลายชนิดในปริมาณพอดี สลับวิธีปรุง และไม่ใช้เครื่องดื่มเข้มข้นแทนอาหารอย่างสุดโต่ง ผู้ที่มีโรคไตหรือประวัตินิ่วควรปรับอาหารตามผลตรวจและคำแนะนำเฉพาะ เพื่อดูแลการทำงานของไตในระยะยาว

Read Entire Article