หนุ่ม 30 รักการออกกำลังกาย พบป่วย "ไขมันพอกตับ" ระดับ 3 หมอวิเคราะห์พบ 2 ผลไม้ที่กินประจำ

หนุ่มวัย 30 ออกกำลังกายเกือบทุกวัน แต่ตรวจพบไขมันพอกตับระดับ 3 หมอชวนดูเรื่องปริมาณอาหาร

ชายวัย 30 ปีรายหนึ่งออกกำลังกายเกือบทุกวันและใส่ใจเรื่องอาหาร แต่ผลตรวจสุขภาพประจำปีที่บริษัทกลับพบว่าเขามี ภาวะไขมันพอกตับระดับ 3 นายแพทย์โดอัน ดู มานห์ สมาชิกสมาคมโรคหลอดเลือดแห่งเวียดนาม เล่าว่ากรณีนี้สะดุดตาเขา เพราะผู้ป่วยอายุยังน้อยและดูแลตัวเองสม่ำเสมอ

ผู้ป่วยเล่าว่าเขาออกกำลังกายเพื่อรักษารูปร่าง และมักเลือกอาหารที่คิดว่าดีต่อสุขภาพ โดยมีแอปเปิลและกล้วยเป็นผลไม้ที่กินบ่อย กรณีนี้ชวนให้มองภาพรวมทั้งปริมาณอาหาร พลังงานที่ได้รับตลอดวัน และสุขภาพด้านการเผาผลาญ ส่วนข้อมูลที่รายงานยังไม่เพียงพอที่จะระบุว่าแอปเปิลหรือกล้วยเป็นสาเหตุของภาวะไขมันพอกตับในผู้ป่วยรายนี้

น้ำตาลในอาหารเกี่ยวข้องกับไขมันสะสมในตับอย่างไร?

นพ.มานห์อธิบายว่า ผลไม้ให้วิตามิน แร่ธาตุ สารต้านอนุมูลอิสระ และใยอาหาร ขณะเดียวกันก็มีน้ำตาลตามธรรมชาติ เช่น ฟรุกโตส กลูโคส และซูโครส ปริมาณที่กินจึงควรพิจารณาควบคู่กับอาหารและเครื่องดื่มอื่น ๆ โดยเฉพาะเมื่อร่างกายได้รับพลังงานเกินความต้องการต่อเนื่อง

ตับมีบทบาทสำคัญในการจัดการฟรุกโตส หากได้รับมากเกินไป โดยเฉพาะจากน้ำตาลเติมในอาหารและเครื่องดื่มรสหวาน ตับอาจสร้างไขมันเพิ่มขึ้น เมื่อเกิดขึ้นต่อเนื่องอาจมีส่วนทำให้ระดับไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูงขึ้นและไขมันสะสมในตับมากขึ้น

กลูโคสและซูโครสในอาหารก็ทำให้น้ำตาลในเลือดหลังมื้ออาหารสูงขึ้นได้ หากมีภาวะดื้อต่ออินซูลินร่วมด้วย อาจพบความผิดปกติอื่นตามมา เช่น น้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารสูง ค่าน้ำตาลสะสม (HbA1c) สูง หรือไขมันในเลือดผิดปกติ

กินผลไม้อย่างไรให้พอดี?

นพ.มานห์แนะนำว่า ผู้ใหญ่ทั่วไปอาจกินผลไม้สุกประมาณ 200–300 กรัมต่อวัน โดยเลือกให้หลากหลายและใส่ใจกับปริมาณในแต่ละครั้ง หากชอบกล้วย แพทย์แนะนำให้เลือกแบบสุกกำลังดี ส่วนการกินผลไม้สดทั้งผลช่วยให้ได้รับใยอาหาร และควบคุมปริมาณที่กินได้ง่ายกว่าการดื่มน้ำผลไม้

ผลไม้ควรเป็นส่วนหนึ่งของมื้ออาหารที่มีทั้งคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมันดี และผัก แพทย์แนะนำให้กินอาหารครบกลุ่มควบคู่กับการออกกำลังกายสม่ำเสมอ และเลี่ยงการใช้ผลไม้แทนอาหารมื้อหลักทั้งหมดหรือลดคาร์โบไฮเดรตลงอย่างมาก

ตรวจพบไขมันพอกตับแล้ว ควรปรับอะไรบ้าง?

• ปรับอาหาร เพิ่มผักใบเขียว ถั่ว ปลา และอาหารที่มีใยอาหารสูง พร้อมลดของหวาน เครื่องดื่มรสหวาน ไขมันจากสัตว์ และอาหารทอด
• ขยับร่างกายให้มากขึ้น การออกกำลังกายสม่ำเสมอช่วยลดไขมันสะสมในตับได้ แม้น้ำหนักจะเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย
• ลดการดื่มแอลกอฮอล์ แพทย์ในรายงานแนะนำให้ลดลงให้น้อยที่สุด

ภาวะไขมันพอกตับ อาจไม่แสดงอาการชัดเจนในช่วงแรก ชายวัย 30 ปีรายนี้จึงเพิ่งทราบจากการตรวจสุขภาพประจำปี แม้จะออกกำลังกายเกือบทุกวัน การตรวจสุขภาพตามกำหนดยังมีความสำคัญ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงด้านการเผาผลาญ เช่น น้ำตาลหรือไขมันในเลือดผิดปกติ