หมอไตเปิด 10 ประโยคที่คนไข้ "เสียใจที่เคยพูด" อันดับ 1 คำอ้างว่างานยุ่ง?

16 hours ago 2

หมอไตเปิด 10 ประโยคที่คนไข้ล้างไต “เสียดายที่สุด” หลายคนรู้ตัวช้า เพราะคิดว่ายังไม่เป็นอะไร

โรคไตเรื้อรังเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่น่ากังวล เพราะในระยะแรกผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยอาจ แทบไม่มีอาการผิดปกติให้สังเกตเห็น ทำให้หลายคนยังใช้ชีวิตตามปกติและเลื่อนการตรวจสุขภาพออกไป จนกระทั่งการทำงานของไตลดลงมากและเริ่มมีอาการชัดเจน

แพทย์โรคไตชาวไต้หวัน นพ.หง หย่งเสียง (洪永祥) ซึ่งมีประสบการณ์ดูแลผู้ป่วยโรคไตมานาน ได้รวบรวมประโยคที่ได้ยินจากคนไข้ตลอดระยะเวลาการทำงาน และพบว่าหลายประโยคสะท้อนพฤติกรรมที่คนจำนวนมากมองว่าเป็นเรื่องเล็ก แต่เมื่อเวลาผ่านไปอาจกลายเป็นสิ่งที่น่าเสียดาย

ประเด็นสำคัญที่แพทย์ต้องการเตือนคือ โรคไตเรื้อรังอาจดำเนินไปอย่างเงียบ ๆ เป็นเวลานาน การรอจนมีอาการจึงอาจทำให้พลาดโอกาสในการตรวจพบและชะลอการเสื่อมของไตตั้งแต่ระยะแรก โดย 10 ประโยคต่อไปนี้เป็นสิ่งที่ผู้ป่วยมักพูดถึงเมื่อย้อนกลับไปมองการดูแลสุขภาพของตัวเอง

อันดับ 10 “ไม่ค่อยชอบดื่มน้ำ เพราะดื่มแล้วต้องเข้าห้องน้ำบ่อย”

การดื่มน้ำให้เพียงพอเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพโดยทั่วไป โดยปริมาณน้ำที่เหมาะสมแตกต่างกันไปตามร่างกาย อาหาร สภาพอากาศ กิจกรรม และโรคประจำตัว การดื่มน้ำน้อยเกินไปอาจทำให้ร่างกายขาดน้ำ และในบางสถานการณ์อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาบางอย่าง เช่น นิ่วในทางเดินปัสสาวะ

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องดื่มน้ำในปริมาณเท่ากัน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคไต โรคหัวใจ หรือภาวะที่แพทย์จำกัดปริมาณน้ำ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์เป็นหลัก

อันดับ 9 “ได้ยินว่าสมุนไพรตัวนี้บำรุงไต เลยกินต่อเนื่อง”

คำว่า “สมุนไพร” หรือ “ธรรมชาติ” ไม่ได้หมายความว่าจะปลอดภัยสำหรับทุกคน โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ไม่ทราบส่วนประกอบหรือไม่ได้ผ่านการตรวจสอบที่น่าเชื่อถือ เพราะสารบางชนิดอาจส่งผลต่อไตหรือมีปฏิกิริยากับยาที่ใช้อยู่

หากต้องการใช้สมุนไพรหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือการทำงานของไตผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งเพื่อเปลี่ยนไปใช้สมุนไพรด้วยตัวเอง

อันดับ 8 “กลัวว่ายาจะทำร้ายไต เลยหยุดยาความดันกับยาเบาหวานเอง”

ความกังวลเรื่องผลข้างเคียงของยาเป็นสิ่งที่เข้าใจได้ แต่การหยุดยาควบคุม ความดันโลหิตหรือระดับน้ำตาลในเลือด ด้วยตัวเองอาจสร้างความเสี่ยงมากกว่า เพราะความดันโลหิตสูงและเบาหวานเป็นปัจจัยสำคัญที่สามารถทำลายหลอดเลือดและส่งผลต่อการทำงานของไตในระยะยาว

หากสงสัยว่ายาที่ใช้อยู่ส่งผลต่อไตหรือมีผลข้างเคียง ควรพูดคุยกับแพทย์เพื่อประเมินและปรับยาอย่างเหมาะสม แทนการหยุดยาเอง

อันดับ 7 “ยาแก้ปวดตัวนี้กินแล้วหายเร็ว ปวดหัวก็หยิบมากิน”

ยาแก้ปวดบางกลุ่ม โดยเฉพาะยาในกลุ่ม NSAIDs หากใช้เป็นเวลานาน ใช้ในขนาดสูง หรือใช้ไม่เหมาะสม อาจส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดไปยังไตและเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะไตบาดเจ็บเฉียบพลันในคนบางกลุ่ม

ไม่ได้หมายความว่ายาแก้ปวดทุกชนิดเป็นอันตรายต่อไต หรือห้ามใช้ยาแก้ปวดโดยเด็ดขาด แต่ควรใช้ตามคำแนะนำและหลีกเลี่ยงการซื้อรับประทานต่อเนื่องเอง โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคไต โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง หรือรับประทานยาหลายชนิดอยู่แล้ว

อันดับ 6 “ไม่อยากเข้าห้องน้ำข้างนอก เลยกลั้นปัสสาวะกลับไปเข้าที่บ้าน”

การกลั้นปัสสาวะเป็นครั้งคราวไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ไตเสียหายโดยตรง แต่หากเป็นพฤติกรรมที่ทำเป็นประจำ หรือมีปัญหาปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะติดขัด หรือมีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ ๆ ควรหาสาเหตุและปรึกษาแพทย์

สิ่งที่ควรให้ความสำคัญจึงไม่ใช่เพียงเรื่อง “กลั้นปัสสาวะ” แต่คือการสังเกตอาการผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ หากมีอาการแสบขัด ปัสสาวะเป็นเลือด ปวดบริเวณเอว หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรได้รับการประเมินจากแพทย์

อันดับ 5 “เครื่องดื่มหวานก็นับเป็นน้ำเหมือนกันไม่ใช่หรือ?”

แม้เครื่องดื่มจะช่วยเพิ่มปริมาณของเหลวที่ร่างกายได้รับ แต่ เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูงไม่ควรถูกมองว่าเทียบเท่าน้ำเปล่าในแง่ของคุณภาพของอาหาร เพราะการดื่มเป็นประจำอาจทำให้ได้รับน้ำตาลและพลังงานเพิ่มขึ้นโดยไม่รู้ตัว

หากบริโภคเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูงเป็นประจำ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะน้ำหนักเกินและความผิดปกติด้านเมตาบอลิซึม ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับสุขภาพโดยรวมและปัจจัยเสี่ยงของโรคไตในระยะยาว

อันดับ 4 “กินเค็มนิดเดียว ดื่มน้ำเยอะ ๆ ก็น่าจะหาย”

การดื่มน้ำเพิ่มไม่ได้หมายความว่าจะสามารถชดเชยการรับประทานอาหารที่มีโซเดียมสูงได้ทั้งหมด เพราะการได้รับโซเดียมมากเกินไปสัมพันธ์กับความดันโลหิตที่สูงขึ้น และความดันโลหิตสูงเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อไต

ดังนั้น การดูแลสุขภาพไตจึงควรให้ความสำคัญกับ การลดอาหารเค็มและอาหารที่มีโซเดียมสูง ควบคู่ไปกับการรับประทานอาหารให้สมดุล มากกว่าการพยายามดื่มน้ำจำนวนมากเพื่อชดเชยอาหารเค็ม

อันดับ 3 “ผลตรวจสุขภาพมีค่าผิดปกติทุกปี แต่ไม่เห็นมีอาการ ขอรอดูอีกปีก็แล้วกัน”

นี่เป็นหนึ่งในพฤติกรรมที่แพทย์กังวล เพราะ โรคไตเรื้อรังระยะแรกมักไม่แสดงอาการชัดเจน การรู้สึกว่ายังสบายดีจึงไม่ได้หมายความว่าการทำงานของไตเป็นปกติ

การตรวจสุขภาพสามารถช่วยค้นหาสัญญาณที่อาจเกี่ยวข้องกับโรคไตได้ เช่น โปรตีนหรืออัลบูมินในปัสสาวะ ระดับครีอะตินินในเลือด และค่า eGFR หากผลตรวจมีความผิดปกติอย่างต่อเนื่อง ควรนำผลไปปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม แทนที่จะรอจนมีอาการ

อันดับ 2 “ถ้านอนให้เร็วกว่านี้ จะช่วยไม่ให้ต้องล้างไตไหม?”

การนอนหลับให้เพียงพอเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพโดยรวม และการมีพฤติกรรมการนอนที่เหมาะสมเป็นเรื่องที่ควรให้ความสำคัญ แต่ ไม่สามารถสรุปได้ว่าการนอนเร็วเพียงอย่างเดียวจะป้องกันภาวะไตวายหรือทำให้ไม่ต้องล้างไต

สิ่งสำคัญกว่าคือ หากมีปัจจัยเสี่ยงหรือพบความผิดปกติของไต ควรตรวจติดตามและดูแลตามคำแนะนำของแพทย์ เพราะโรคไตเรื้อรังสามารถดำเนินไปโดยไม่มีอาการชัดเจนเป็นเวลานาน การรอจนมีอาการจึงอาจทำให้การดูแลทำได้ยากขึ้น

อันดับ 1 “งานยุ่งมาก ไว้ช่วงนี้ว่างแล้วค่อยไปตรวจเลือด”

ประโยคนี้อาจฟังดูเป็นเรื่องธรรมดา แต่การ เลื่อนการตรวจสุขภาพหรือการติดตามผลตรวจซ้ำ ๆ อาจทำให้พลาดโอกาสในการพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะแรก โดยเฉพาะคนที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือมีประวัติโรคไตในครอบครัว

เพราะโรคไตเรื้อรังจำนวนมากไม่ได้ส่งสัญญาณเตือนอย่างชัดเจนในช่วงแรก การตรวจเลือดและปัสสาวะตามความเหมาะสมจึงมีบทบาทสำคัญในการค้นหาความผิดปกติ หากแพทย์นัดติดตามผลหรือแนะนำให้ตรวจเพิ่มเติม ไม่ควรปล่อยให้ความยุ่งจากงานกลายเป็นเหตุผลที่ทำให้ต้องเลื่อนออกไปเรื่อย ๆ

สิ่งที่หมออยากให้จำ: อย่ารอให้มีอาการแล้วค่อยดูแลไต

ทั้ง 10 ประโยคสะท้อนปัญหาเดียวกัน นั่นคือ การมองข้ามสัญญาณเล็ก ๆ และการเลื่อนการตรวจสุขภาพออกไป หลายพฤติกรรมอาจไม่ได้ทำให้ไตเสียหายทันที แต่เมื่อมีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างสะสมเป็นเวลานาน ก็อาจส่งผลต่อสุขภาพไตได้

การดูแลไตจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากเรื่องซับซ้อน เพียงควบคุมโรคประจำตัวให้ดี รับประทานอาหารที่มีโซเดียมและน้ำตาลในปริมาณเหมาะสม ใช้ยาอย่างถูกต้อง หลีกเลี่ยงการใช้ยาและสมุนไพรโดยไม่จำเป็น รวมถึงตรวจสุขภาพและติดตามผลตามคำแนะนำของแพทย์

ที่สำคัญคือ อย่ารอให้ร่างกายแสดงอาการผิดปกติอย่างชัดเจนก่อนจึงเริ่มใส่ใจสุขภาพไต เพราะการตรวจพบความผิดปกติเร็ว เปิดโอกาสให้แพทย์ประเมินสาเหตุและวางแผนดูแลได้เร็วขึ้น ซึ่งมีความสำคัญต่อการชะลอการดำเนินของโรคในผู้ที่มีโรคไตเรื้อรัง

หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นข้อมูลสุขภาพทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ หากมีผลตรวจไตผิดปกติ มีอาการผิดปกติ หรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเป็นรายบุคคล