อุณหภูมิร่างกายปกติ ไม่ใช่ 36.6°C แล้ว? งานวิจัยเผยคนยุคใหม่ "ตัวเย็นลง" กว่าเมื่อ 150 ปีก่อน!
อุณหภูมิร่างกายปกติควรเท่าไหร่? งานวิจัยสหรัฐฯ พบอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยลดลงจากอดีต เหลือประมาณ 36.4°C พร้อมอธิบายสาเหตุและอุณหภูมิเท่าไหร่ถึงเรียกว่ามีไข้
อุณหภูมิร่างกายปกติควรอยู่ที่กี่องศาเซลเซียส? หากถามคำถามนี้กับคนทั่วไป หลายคนอาจตอบทันทีว่า 36.6 หรือ 37 องศาเซลเซียส เพราะเป็นตัวเลขที่คุ้นเคยจากหนังสือเรียนและคำแนะนำด้านสุขภาพมาอย่างยาวนาน แต่รู้หรือไม่ว่า งานวิจัยในช่วงหลายปีที่ผ่านมาเริ่มพบข้อมูลที่น่าสนใจว่า อุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยของมนุษย์ในยุคปัจจุบันอาจต่ำกว่าค่าที่เคยบันทึกไว้ในอดีต
นักวิจัยจากสหรัฐอเมริกาได้วิเคราะห์ข้อมูลอุณหภูมิร่างกายย้อนหลังมากกว่า 150 ปี และพบแนวโน้มว่าอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยของประชากรที่ศึกษาลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยมีการประเมินว่าค่าเฉลี่ยในยุคปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 36.4 องศาเซลเซียส ซึ่งต่ำกว่าตัวเลข 37 องศาเซลเซียสที่เคยใช้เป็นค่าอ้างอิงมาตรฐาน
คำถามที่ตามมาคือ ทำไมร่างกายของมนุษย์จึงมีอุณหภูมิเฉลี่ยลดลง และหากวัดไข้แล้วพบว่าอุณหภูมิอยู่ที่ 36.2–36.5 องศาเซลเซียส จำเป็นต้องกังวลหรือไม่?
อุณหภูมิร่างกาย 36.6 องศา มาจากไหน?
แนวคิดเรื่องอุณหภูมิร่างกายมาตรฐานมีรากฐานมาจากการศึกษาของ คาร์ล วุนเดอร์ลิช (Carl Wunderlich) แพทย์ชาวเยอรมันในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากผู้ป่วยประมาณ 25,000 คน และมีการวัดอุณหภูมิรวมมากกว่า 1 ล้านครั้ง
การศึกษาของเขามีส่วนสำคัญต่อการทำความเข้าใจอุณหภูมิร่างกายของมนุษย์ และทำให้ตัวเลขประมาณ 37 องศาเซลเซียส หรือ 98.6 องศาฟาเรนไฮต์ กลายเป็นค่าอ้างอิงที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในวงการแพทย์
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าคนทุกคนจะต้องมีอุณหภูมิร่างกายเท่ากับ 37 องศาเซลเซียสตลอดเวลา เพราะแม้แต่ในช่วงที่มีการศึกษาเริ่มแรก ก็พบว่าอุณหภูมิร่างกายสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามช่วงเวลาและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล
เมื่อเทคโนโลยีการตรวจวัดและการวิเคราะห์ข้อมูลพัฒนาขึ้น นักวิทยาศาสตร์จึงเริ่มตั้งคำถามว่า ค่าอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยที่เคยบันทึกไว้เมื่อกว่า 150 ปีก่อน ยังสะท้อนสภาพร่างกายของมนุษย์ในยุคปัจจุบันได้อย่างแม่นยำหรือไม่
งานวิจัยสหรัฐฯ พบอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยลดลงจากอดีต
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์ eLife เมื่อปี 2020 โดยทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้วิเคราะห์ข้อมูลการวัดอุณหภูมิร่างกายจากประชากรรวมประมาณ 189,000 คน ครอบคลุมข้อมูลที่เก็บรวบรวมตั้งแต่ปี 1860 จนถึงปี 2017
นักวิจัยนำข้อมูลจากประชากร 3 กลุ่มมาเปรียบเทียบ ได้แก่ ทหารผ่านศึกสงครามกลางเมืองสหรัฐฯ ผู้เข้าร่วมการสำรวจสุขภาพระดับชาติ และข้อมูลผู้ป่วยจากฐานข้อมูลทางการแพทย์ของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด
ผลการวิเคราะห์พบว่า อุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยมีแนวโน้มลดลงประมาณ 0.03 องศาเซลเซียสต่อทศวรรษของปีเกิด หลังจากปรับปัจจัยบางประการที่อาจมีผลต่ออุณหภูมิ เช่น อายุ ส่วนสูง และน้ำหนัก
เมื่อพิจารณาการเปลี่ยนแปลงตลอดระยะเวลายาวนาน นักวิจัยประเมินว่าอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยในยุคปัจจุบันอาจอยู่ที่ประมาณ 36.4 องศาเซลเซียส ซึ่งต่ำกว่าค่าอ้างอิง 37 องศาเซลเซียสจากอดีตราว 0.6 องศา
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นค่าเฉลี่ยและแนวโน้มจากกลุ่มประชากรที่ศึกษา ไม่ได้หมายความว่าอุณหภูมิร่างกายปกติของทุกคนในปัจจุบันจะต้องเท่ากับ 36.4 องศาเซลเซียสเสมอไป
ทำไมคนยุคใหม่จึงมีอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยต่ำลง?
นักวิจัยเสนอว่า แนวโน้มการลดลงของอุณหภูมิร่างกายอาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพและสภาพความเป็นอยู่ของมนุษย์ตลอดช่วงกว่า 150 ปีที่ผ่านมา แต่ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีสาเหตุจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งเพียงอย่างเดียว
1. การติดเชื้อและภาวะอักเสบเรื้อรังอาจลดลง
ในอดีต ผู้คนต้องเผชิญกับโรคติดเชื้อและภาวะอักเสบเรื้อรังมากกว่าปัจจุบัน เนื่องจากข้อจำกัดด้านสุขอนามัย ยารักษาโรค และระบบสาธารณสุข
ภาวะติดเชื้อหรือการอักเสบสามารถส่งผลต่อกระบวนการเผาผลาญพลังงานและการควบคุมอุณหภูมิของร่างกายได้ นักวิจัยจึงตั้งสมมติฐานว่า การที่ประชากรในยุคปัจจุบันมีภาระจากการติดเชื้อและการอักเสบบางประเภทลดลง อาจเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้อุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยต่ำลง
อย่างไรก็ตาม สมมติฐานดังกล่าวยังต้องพิจารณาร่วมกับปัจจัยด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมอื่น ๆ เพราะการลดลงของอุณหภูมิร่างกายไม่ได้สามารถอธิบายด้วยจำนวนผู้ป่วยติดเชื้อเพียงอย่างเดียว
2. การแพทย์และสุขอนามัยพัฒนาขึ้น
ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา มนุษย์สามารถเข้าถึงการรักษาพยาบาลได้ดีขึ้น ทั้งการใช้วัคซีน ยาปฏิชีวนะ และการป้องกันโรคติดเชื้อต่าง ๆ
ความก้าวหน้าด้านการแพทย์อาจช่วยลดระยะเวลาและความรุนแรงของการเจ็บป่วยบางประเภท รวมถึงลดภาวะอักเสบเรื้อรังในประชากรบางกลุ่ม ซึ่งอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับความเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ย
3. สภาพแวดล้อมและการควบคุมอุณหภูมิภายในอาคาร
อีกปัจจัยที่นักวิจัยให้ความสนใจคือการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมในการอยู่อาศัย โดยเฉพาะการใช้เครื่องปรับอากาศ เครื่องทำความร้อน และการออกแบบอาคารที่ช่วยให้ควบคุมอุณหภูมิได้ดีขึ้น
ในอดีต ร่างกายมนุษย์อาจต้องใช้พลังงานมากขึ้นเพื่อปรับตัวกับสภาพอากาศที่ร้อนหรือหนาว ขณะที่ปัจจุบันผู้คนจำนวนมากใช้ชีวิตในสถานที่ที่มีอุณหภูมิค่อนข้างคงที่
นักวิจัยจึงเสนอว่า การใช้พลังงานเพื่อรักษาอุณหภูมิร่างกายที่เปลี่ยนแปลงไป อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับแนวโน้มอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยที่ลดลงเช่นกัน
ไม่ใช่แค่สหรัฐฯ งานวิจัยในโบลิเวียก็พบแนวโน้มคล้ายกัน
สิ่งที่น่าสนใจคือ แนวโน้มอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยลดลงไม่ได้พบเฉพาะในกลุ่มประชากรจากประเทศพัฒนาแล้วเท่านั้น
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science Advances เมื่อปี 2020 ได้ศึกษาประชากรชาวซิมาเน (Tsimane) ซึ่งเป็นกลุ่มชนพื้นเมืองในประเทศโบลิเวีย โดยวิเคราะห์ข้อมูลการวัดอุณหภูมิร่างกายประมาณ 17,958 ครั้ง จากผู้เข้าร่วมการศึกษา 5,481 คน
ผลการศึกษาพบว่า อุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยของประชากรกลุ่มนี้ลดลงจากประมาณ 37 องศาเซลเซียสในช่วงต้นทศวรรษ 2000 เหลือประมาณ 36.5 องศาเซลเซียสภายในปี 2018
โดยนักวิจัยประเมินว่า อุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยลดลงประมาณ 0.05 องศาเซลเซียสต่อปี ตลอดช่วงเวลาที่ศึกษา ซึ่งเป็นแนวโน้มที่เกิดขึ้นค่อนข้างรวดเร็วเมื่อเทียบกับข้อมูลย้อนหลังของสหรัฐอเมริกา
อย่างไรก็ตาม แม้การศึกษานี้จะสนับสนุนว่าปรากฏการณ์ดังกล่าวอาจเกิดขึ้นในประชากรที่มีรูปแบบการใช้ชีวิตแตกต่างกัน แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าอุณหภูมิร่างกายของประชากรทั่วโลกกำลังลดลงในอัตราเดียวกันทั้งหมด
นอกจากนี้ นักวิจัยยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่อธิบายการลดลงได้ทั้งหมด โดยคาดว่าอาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพ กิจกรรมทางกาย สภาพแวดล้อม และวิถีชีวิตร่วมกัน
อุณหภูมิร่างกายปกติควรเท่าไหร่? 36.4 องศาถือว่าผิดปกติหรือไม่?
จากผลการวิจัยดังกล่าว หลายคนอาจสงสัยว่า หากวัดอุณหภูมิร่างกายได้เพียง 36.4 องศาเซลเซียส จะถือว่าร่างกายเย็นเกินไปหรือไม่
คำตอบคือ อุณหภูมิ 36.4 องศาเซลเซียสไม่ได้ถือว่าผิดปกติโดยอัตโนมัติ เพราะอุณหภูมิร่างกายตามธรรมชาติของแต่ละคนแตกต่างกัน และสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดวัน
ข้อมูลจาก Cleveland Clinic ระบุว่า อุณหภูมิร่างกายขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น อายุ ช่วงเวลาของวัน กิจกรรมทางกาย การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน และวิธีการตรวจวัด
ดังนั้น การวัดอุณหภูมิได้ต่ำกว่าค่าที่คุ้นเคยเล็กน้อย ไม่ได้หมายความว่าร่างกายกำลังเจ็บป่วยเสมอไป หากไม่มีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย
ในทางกลับกัน ผู้ที่มีอุณหภูมิร่างกายสูงกว่าค่าเฉลี่ยเล็กน้อย ก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีไข้ทุกกรณีเช่นกัน จำเป็นต้องพิจารณาอาการและบริบทประกอบด้วย
5 ปัจจัยที่ทำให้อุณหภูมิร่างกายแต่ละคนไม่เท่ากัน
1. ช่วงเวลาของวัน
อุณหภูมิร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงตามนาฬิกาชีวภาพ โดยทั่วไปมักต่ำที่สุดในช่วงเช้ามืดหรือใกล้เวลาตื่นนอน และค่อย ๆ เพิ่มขึ้นระหว่างวัน
ในช่วงบ่ายแก่ ๆ ถึงเย็น อุณหภูมิร่างกายมักสูงกว่าช่วงเช้า จึงเป็นเรื่องปกติที่การวัดอุณหภูมิในคนคนเดียวกันต่างเวลากันจะได้ผลไม่เท่ากัน
2. อายุ
เด็กเล็กอาจมีอุณหภูมิร่างกายแตกต่างจากผู้ใหญ่ ขณะที่ผู้สูงอายุบางคนอาจมีอุณหภูมิพื้นฐานต่ำกว่าคนวัยหนุ่มสาว
นอกจากนี้ ผู้สูงอายุอาจมีการตอบสนองต่อการติดเชื้อที่แตกต่างออกไป ทำให้บางรายมีอาการเจ็บป่วยโดยอุณหภูมิไม่ได้สูงมากตามเกณฑ์ไข้ทั่วไป
3. กิจกรรมทางกาย
การออกกำลังกายหรือทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก ทำให้ร่างกายผลิตความร้อนเพิ่มขึ้น ส่งผลให้อุณหภูมิสูงขึ้นชั่วคราวได้
ดังนั้น หากเพิ่งออกกำลังกาย เดินกลางแดด หรือทำกิจกรรมหนัก ควรพักให้ร่างกายกลับสู่สภาพปกติก่อนวัดอุณหภูมิ เพื่อให้ได้ค่าที่เหมาะสมกับการประเมินสุขภาพ
4. ฮอร์โมนและรอบเดือน
ในผู้หญิง อุณหภูมิร่างกายพื้นฐานสามารถเปลี่ยนแปลงตามรอบเดือน โดยเฉพาะหลังการตกไข่ที่ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเพิ่มขึ้น อาจทำให้อุณหภูมิพื้นฐานสูงขึ้นเล็กน้อย
การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นกระบวนการทางสรีรวิทยาที่สามารถเกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติ ไม่ได้หมายความว่ามีไข้หรือกำลังเจ็บป่วยเสมอไป
5. ตำแหน่งและวิธีวัดอุณหภูมิ
การวัดอุณหภูมิทางปาก รักแร้ หู หน้าผาก หรือทวารหนัก อาจให้ค่าที่แตกต่างกัน แม้จะตรวจในเวลาใกล้เคียงกันก็ตาม
ตัวอย่างเช่น การวัดอุณหภูมิบริเวณหน้าผากหรือรักแร้อาจได้ค่าต่ำกว่าการวัดอุณหภูมิแกนกลางของร่างกาย ขณะที่การวัดทางทวารหนักมักได้ค่าสูงกว่าการวัดทางปาก
ด้วยเหตุนี้ จึงไม่ควรนำตัวเลขจากเครื่องวัดต่างประเภทมาเปรียบเทียบกันโดยตรง โดยไม่คำนึงถึงวิธีการวัดและคำแนะนำของผู้ผลิตอุปกรณ์
อุณหภูมิเท่าไหร่ถึงเรียกว่ามีไข้?
แม้งานวิจัยจะพบว่าอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยของประชากรบางกลุ่มลดลงจากอดีต แต่ไม่ได้หมายความว่าเกณฑ์การวินิจฉัยภาวะไข้ทั้งหมดจะต้องเปลี่ยนตามค่าเฉลี่ยใหม่ทันที
ข้อมูลจากระบบบริการสุขภาพแห่งชาติสหราชอาณาจักร หรือ NHS ระบุว่า โดยทั่วไปอุณหภูมิร่างกายตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป มักถือว่าเป็นภาวะมีไข้ในผู้ใหญ่
อย่างไรก็ตาม บางคนอาจมีอาการหนาวสั่น รู้สึกร้อนผิดปกติ หรือมีอาการเจ็บป่วยร่วมด้วย แม้อุณหภูมิที่วัดได้จะต่ำกว่า 38 องศาเซลเซียส จึงไม่ควรใช้ตัวเลขเพียงอย่างเดียวในการประเมินความรุนแรงของอาการ
| ประมาณ 36.0–36.5°C | อาจเป็นค่าปกติของบางคน โดยขึ้นอยู่กับวิธีวัดและอาการร่วม |
| ประมาณ 36.6–37.4°C | อาจอยู่ในช่วงปกติของหลายคน โดยต้องพิจารณาเวลาและตำแหน่งที่วัด |
| ประมาณ 37.5–37.9°C | อาจสูงกว่าค่าพื้นฐานของบางคน ควรประเมินอาการร่วม |
| ตั้งแต่ 38°C ขึ้นไป | โดยทั่วไปถือว่ามีไข้ในผู้ใหญ่ |
| ต่ำกว่า 35°C | อาจเข้าข่ายภาวะอุณหภูมิร่างกายต่ำผิดปกติ ต้องได้รับการประเมินเร่งด่วน |
หมายเหตุ: ตารางนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยที่ใช้แทนกันได้กับทุกตำแหน่งการวัด โดยเฉพาะทารก เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว ควรใช้เกณฑ์ตามอายุ วิธีวัด และคำแนะนำทางการแพทย์
วัดไข้ได้ 36.4 องศา ต้องกังวลไหม?
หากวัดอุณหภูมิร่างกายได้ประมาณ 36.4 องศาเซลเซียส และไม่มีอาการผิดปกติอื่น เช่น หนาวสั่นรุนแรง ซึมผิดปกติ เวียนศีรษะมาก หรืออ่อนเพลียอย่างรุนแรง โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องกังวลเพียงเพราะตัวเลขต่ำกว่า 36.6 องศาเซลเซียสเล็กน้อย
สิ่งสำคัญคือการรู้จักอุณหภูมิพื้นฐานของตัวเอง โดยอาจวัดในช่วงเวลาใกล้เคียงกันและใช้เครื่องวัดชนิดเดียวกัน เพื่อสังเกตความเปลี่ยนแปลงเมื่อร่างกายเจ็บป่วย
แต่หากอุณหภูมิต่ำผิดปกติร่วมกับอาการรุนแรง หรือพบว่าอุณหภูมิร่างกายต่ำกว่า 35 องศาเซลเซียส โดยเฉพาะเมื่อวัดซ้ำแล้วยังต่ำ ควรรีบรับการประเมินทางการแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะอุณหภูมิร่างกายต่ำเกินไป
ในทางกลับกัน หากมีอาการเจ็บป่วยชัดเจน เช่น หายใจลำบาก ซึมลง สับสน หรืออ่อนแรงมาก ก็ไม่ควรรอให้อุณหภูมิสูงถึง 38 องศาเซลเซียสก่อนจึงจะไปพบแพทย์
สรุป อุณหภูมิร่างกายปกติยุคใหม่อยู่ที่เท่าไหร่?
งานวิจัยจากสหรัฐอเมริกาและโบลิเวียพบแนวโน้มว่าอุณหภูมิร่างกายเฉลี่ยของประชากรที่ศึกษาลดลงเมื่อเทียบกับอดีต โดยมีการประเมินค่าเฉลี่ยในยุคปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 36.4 องศาเซลเซียส ซึ่งต่ำกว่าค่าอ้างอิง 37 องศาเซลเซียสที่ใช้กันมาอย่างยาวนาน
นักวิจัยคาดว่าปัจจัยที่เกี่ยวข้องอาจรวมถึงความก้าวหน้าทางการแพทย์ การลดลงของภาวะอักเสบบางประเภท และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมในการดำรงชีวิต แต่ยังไม่สามารถยืนยันสาเหตุทั้งหมดได้อย่างแน่ชัด
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่ามนุษย์ทุกคนต้องมีอุณหภูมิร่างกายเท่ากับ 36.4 องศาเซลเซียส เพราะอุณหภูมิปกติสามารถแตกต่างกันได้ตามอายุ เวลา กิจกรรม ฮอร์โมน และวิธีการตรวจวัด
ดังนั้น หากวัดอุณหภูมิได้ 36.2 หรือ 36.5 องศาเซลเซียส โดยไม่มีอาการผิดปกติ ก็ไม่จำเป็นต้องตกใจทันที สิ่งสำคัญกว่าการยึดตัวเลขเพียงค่าเดียว คือการสังเกตความเปลี่ยนแปลงจากอุณหภูมิพื้นฐานของตัวเอง และประเมินอาการสุขภาพโดยรวมร่วมด้วย
- ไขมันเลว "กลัว" เครื่องดื่มแก้วละ 20 บาท วิจัยคอนเฟิร์มแล้ว ทั้งผู้ใหญ่-เด็กต่างก็ชื่นชอบ!
- แพทย์สอนวิธี "เสกอึ" ตอนเช้าๆ ให้โล่งท้องก่อนออกบ้าน ไม่ต้องเข้าห้องน้ำออฟฟิศ!!


1 week ago
10




English (US) ·