มัดรวม 5 วิธีไล่งูแปลกๆ เปิดผลวิจัย แบบไหนได้ผลจริง แบบไหนเสี่ยงอันตราย?

5 hours ago 1

5 วิธีไล่งูแปลก ๆ ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้ เปิดผลวิจัย วิธีไหนได้ผลจริง วิธีไหนเสี่ยงอันตราย?

เปิด 5 วิธีไล่งูที่หลายคนอาจไม่เคยรู้ ทั้งเปิดเพลงเสียงเบส กากกาแฟผสมพริกไทย เปลี่ยนหลอดไฟ LED ใช้แอมโมเนีย และกังหันลม พร้อมตรวจสอบหลักฐานทางวิทยาศาสตร์และวิธีป้องกันงูเข้าบ้านอย่างปลอดภัย

วิธีไล่งูออกจากบ้าน เป็นเรื่องที่หลายคนให้ความสนใจ โดยเฉพาะบ้านที่มีสวน พื้นที่รกร้าง หรืออยู่ใกล้แหล่งธรรมชาติ เพราะการพบงูบริเวณบ้านอาจทำให้สมาชิกในครอบครัวกังวลเรื่องความปลอดภัย จึงไม่น่าแปลกใจที่มีการแชร์เคล็ดลับไล่งูหลากหลายวิธี ตั้งแต่การใช้กลิ่นฉุน ไปจนถึงการใช้เสียงและแรงสั่นสะเทือน

แต่รู้หรือไม่ว่า วิธีไล่งูบางอย่างที่ดูแปลกใหม่และมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ประกอบ อาจไม่ได้มีประสิทธิภาพตามที่กล่าวอ้าง โดยเฉพาะการนำสารเคมีมาใช้รอบบ้าน ซึ่งอาจสร้างความเสี่ยงต่อคนและสัตว์เลี้ยงมากกว่าช่วยป้องกันงู

บทความนี้จึงรวบรวม 5 วิธีไล่งูที่มีการกล่าวถึง พร้อมตรวจสอบหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ว่าแต่ละวิธีมีความเป็นไปได้มากน้อยเพียงใด และควรนำมาใช้จริงหรือไม่ เพื่อให้เจ้าของบ้านเลือกแนวทางป้องกันงูได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย

1. เปิดเพลงร็อกหรือเพลงเสียงเบสหนัก ๆ งูจะตกใจหนีจริงไหม?

วิธีแรกที่มีการพูดถึงคือการใช้เสียงความถี่ต่ำหรือเสียงเบสหนัก ๆ เช่น เพลงร็อกและเพลง EDM เพื่อสร้างแรงสั่นสะเทือนบริเวณพื้นดิน โดยมีแนวคิดว่างูสามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนและอาจเคลื่อนตัวออกจากพื้นที่เมื่อสัมผัสได้ถึงสิ่งผิดปกติ

แม้งูจะไม่มีใบหูภายนอกเหมือนมนุษย์ แต่ไม่ได้หมายความว่างูไม่ได้ยินเสียงเลย เพราะงูมีโครงสร้างหูชั้นในที่ช่วยรับรู้เสียงและแรงสั่นสะเทือนจากสภาพแวดล้อม

งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย ซึ่งเผยแพร่ในวารสาร PLOS ONE เมื่อปี 2023 พบว่า งูสามารถตอบสนองต่อเสียงที่เดินทางผ่านอากาศ รวมถึงแรงสั่นสะเทือนจากพื้นดินได้

คณะวิจัยนำโดย ดร.คริสตินา ซเดเน็ก (Christina Zdenek) ทดลองเปิดเสียงความถี่ต่าง ๆ ให้กับงู 19 ตัวจากกลุ่มงูหลายชนิด และพบว่างูมีพฤติกรรมตอบสนองแตกต่างกัน

ตัวอย่างเช่น งูไทปัน งูบราวน์ และงูเดธแอดเดอร์มีแนวโน้มเคลื่อนตัวออกห่างจากเสียง ขณะที่งูเหลือมวอมา (Woma Python) บางตัวกลับมีแนวโน้มเคลื่อนเข้าหาแหล่งกำเนิดเสียง

ผลการทดลองนี้แสดงให้เห็นว่าเสียงอาจมีผลต่อพฤติกรรมของงู แต่ไม่ได้หมายความว่างูทุกชนิดจะกลัวเสียงดังหรือเสียงเบส และไม่ได้ยืนยันว่าการเปิดเพลงผ่านลำโพงจะสามารถไล่งูออกจากบ้านได้อย่างแน่นอน

ข้อควรรู้: หากพบงูซ่อนอยู่ในสวน ไม่ควรเดินเข้าไปวางลำโพงใกล้ตัวงูหรือพยายามใช้เสียงดังบังคับให้งูออกมา เพราะงูอาจตอบสนองอย่างคาดเดาไม่ได้ และการเข้าใกล้อาจเพิ่มความเสี่ยงที่จะถูกกัด

2. กากกาแฟผสมพริกไทยดำ กลิ่นฉุนช่วยไล่งูได้หรือไม่?

อีกหนึ่งวิธีที่พบการแชร์กันคือการนำกากกาแฟมาผสมกับพริกไทยดำบด แล้วโรยตามแนวรั้ว โคนต้นไม้ หรือบริเวณช่องว่างรอบบ้าน โดยเชื่อว่ากลิ่นของกาแฟและความเผ็ดฉุนของพริกไทยจะทำให้งูไม่อยากเข้าใกล้

แนวคิดนี้อาศัยข้อเท็จจริงที่ว่างูมีระบบรับรู้สารเคมีในสิ่งแวดล้อม โดยใช้ลิ้นสองแฉกช่วยเก็บอนุภาคสารเคมี ก่อนส่งไปยังอวัยวะรับรู้เฉพาะที่เรียกว่าอวัยวะจาคอบสัน (Jacobson's organ) หรืออวัยวะโวเมอโรนาซัล

อย่างไรก็ตาม การที่งูสามารถตรวจจับสารเคมีไม่ได้หมายความว่างูจะกลัวกลิ่นกาแฟหรือพริกไทยเสมอไป และยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่น่าเชื่อถือเพียงพอว่าการผสมกากกาแฟกับพริกไทยดำสามารถไล่งูได้อย่างมีประสิทธิภาพ

มหาวิทยาลัยมอนแทนาสเตต ประเทศสหรัฐอเมริกา ระบุว่า วิธีไล่งูพื้นบ้านหลายชนิด เช่น การใช้พริกป่น กำมะถัน หรือสารที่มีกลิ่นต่าง ๆ ยังไม่แสดงผลในการป้องกันงูอย่างน่าเชื่อถือ

นอกจากนี้ ข้อกล่าวอ้างที่ว่าผงพริกไทยจะทำให้ลิ้นงูชา หรือทำให้ระบบรับรู้ทิศทางของงูเป็นอัมพาต ยังไม่มีหลักฐานรองรับเพียงพอ จึงไม่ควรนำไปเผยแพร่เป็นข้อเท็จจริง

ข้อควรรู้: กากกาแฟอาจนำไปใช้ประโยชน์กับการทำสวนได้ในบางลักษณะ แต่ไม่ควรถือเป็นสารไล่งูที่ผ่านการพิสูจน์แล้ว หากต้องการลดโอกาสงูเข้าบ้าน ควรดูแลพื้นที่ให้สะอาดและลดแหล่งอาหารของงูเป็นหลัก

3. เปลี่ยนหลอดไฟเป็น LED ช่วยลดแมลงและลดโอกาสงูเข้าบ้านได้จริงไหม?

วิธีที่สามไม่ได้มุ่งไล่งูโดยตรง แต่เกี่ยวข้องกับการลดจำนวนแมลงที่เข้ามารวมตัวกันบริเวณบ้านในเวลากลางคืน เพราะแมลงอาจดึงดูดสัตว์กินแมลงบางชนิด เช่น จิ้งจกและกบ ซึ่งเป็นอาหารของงูบางชนิด

มีการเสนอให้เปลี่ยนหลอดไฟแบบไส้เป็นหลอด LED โดยเฉพาะ LED แสงขาวเย็น เนื่องจากเชื่อว่าจะช่วยลดการดึงดูดแมลง และทำให้สัตว์ที่กินแมลงเข้ามาใกล้บ้านน้อยลง

ประเด็นนี้มีหลักฐานบางส่วนรองรับ โดยงานวิจัยที่เผยแพร่ในวารสาร Ecology and Evolution เมื่อปี 2016 ทดลองเปรียบเทียบหลอดไฟหลายประเภท พบว่าหลอด LED ในการทดลองดึงดูดแมลงน้อยกว่าหลอดไส้และหลอดคอมแพกต์ฟลูออเรสเซนต์

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยดังกล่าวไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างหลอด LED แสงขาวเย็นกับแสงขาวอุ่นในการดึงดูดแมลงโดยรวม จึงไม่สามารถสรุปได้ว่า LED แสงขาวเย็นเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุดเสมอไป

นอกจากนี้ งานวิจัยด้านแสงสว่างยังพบว่าความยาวคลื่นและสเปกตรัมของแสงมีผลต่อการดึงดูดแมลง โดยในบางสภาพแวดล้อม หลอดไฟโทนอำพันที่มีแสงสีน้ำเงินน้อยอาจดึงดูดแมลงน้อยกว่าหลอด LED แสงขาวเย็น

แม้การเลือกใช้ไฟภายนอกบ้านอย่างเหมาะสมอาจช่วยลดจำนวนแมลงที่เข้ามาในบางพื้นที่ แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าการเปลี่ยนหลอดไฟ LED เพียงอย่างเดียวจะทำให้งูไม่เข้าบ้าน

ข้อควรรู้: ควรเลือกหลอดไฟภายนอกบ้านที่ให้ความสว่างเหมาะกับการใช้งาน ไม่ส่องกระจายเกินความจำเป็น และสามารถมองเห็นทางเดินได้ชัดเจน เพราะการมองเห็นพื้นที่รอบตัวในเวลากลางคืนเป็นประโยชน์ต่อความปลอดภัยโดยตรง

4. ใช้แอมโมเนียหรือกลิ่นปัสสาวะสัตว์นักล่าไล่งู เสี่ยงอันตรายกว่าที่คิด

วิธีที่สี่เป็นความเชื่อว่ากลิ่นฉุนของแอมโมเนียหรือกลิ่นปัสสาวะของสัตว์นักล่า อาจทำให้งูเข้าใจว่าบริเวณนั้นมีศัตรูอาศัยอยู่ และเลือกหลีกเลี่ยงพื้นที่ดังกล่าว

แนวคิดนี้มาจากพฤติกรรมของสัตว์บางชนิดที่สามารถรับรู้สารเคมีจากสัตว์นักล่าและใช้ข้อมูลดังกล่าวประเมินความเสี่ยงในสิ่งแวดล้อม

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานที่น่าเชื่อถือเพียงพอว่าการนำแอมโมเนียหรือปัสสาวะสัตว์มาใช้บริเวณรั้วและสวนสามารถไล่งูได้อย่างสม่ำเสมอ

ที่สำคัญ การใช้แอมโมเนียเพื่อไล่งูอาจเป็นอันตรายต่อผู้พักอาศัย เพราะแอมโมเนียเป็นสารที่สามารถก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อดวงตา ผิวหนัง และระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะเมื่อได้รับในปริมาณหรือความเข้มข้นสูง

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) เตือนว่าแอมโมเนียอาจเป็นอันตรายเมื่อสัมผัสหรือสูดดม และไม่ควรนำไปผสมกับน้ำยาทำความสะอาดชนิดอื่น โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีสารฟอกขาว เพราะอาจทำให้เกิดก๊าซพิษที่เป็นอันตรายต่อปอดได้

ส่วนการปล่อยให้สุนัขปัสสาวะตามแนวรั้วเพื่อหวังป้องกันงู ก็ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าสามารถใช้เป็นวิธีไล่งูที่เชื่อถือได้

ข้อควรระวัง: ไม่แนะนำให้ใช้แอมโมเนียหรือสารเคมีที่มีกลิ่นฉุนเพื่อไล่งู โดยเฉพาะบริเวณที่เด็ก สัตว์เลี้ยง หรือสมาชิกในครอบครัวต้องสัมผัสเป็นประจำ เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงด้านสุขภาพโดยไม่จำเป็น

5. ติดตั้งกังหันลมหรืออุปกรณ์สร้างแรงสั่นสะเทือน งูจะหนีจริงหรือ?

วิธีสุดท้ายคือการติดตั้งกังหันลมหรืออุปกรณ์ที่สามารถสร้างแรงสั่นสะเทือนบริเวณพื้นดิน โดยมีความเชื่อว่าแรงสั่นสะเทือนจากการหมุนของกังหันจะรบกวนงู และทำให้งูเลือกย้ายออกจากพื้นที่

เหตุผลที่มีการเสนอวิธีนี้ เพราะงูสามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนที่เดินทางผ่านพื้นดินได้จริง ซึ่งเป็นความสามารถที่ช่วยให้พวกมันรับรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัว

อย่างไรก็ตาม การรับรู้แรงสั่นสะเทือนกับการตอบสนองด้วยการหนีออกจากพื้นที่เป็นคนละเรื่องกัน เพราะงูแต่ละชนิดอาจมีพฤติกรรมแตกต่างกัน และไม่ได้หมายความว่าแรงสั่นสะเทือนทุกประเภทจะทำให้งูรู้สึกถูกคุกคาม

ข้อมูลจากหน่วยงานส่งเสริมการเกษตรของมหาวิทยาลัยในสหรัฐอเมริการะบุว่า ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่แสดงว่าอุปกรณ์ส่งเสียงหรือสร้างแรงสั่นสะเทือนสามารถไล่งูได้อย่างสม่ำเสมอ

ดังนั้น แม้กังหันลมจะช่วยตกแต่งสวนและสร้างบรรยากาศให้ดูสวยงาม แต่ไม่ควรติดตั้งโดยคาดหวังว่าจะสามารถป้องกันงูเข้าบ้านได้อย่างแน่นอน

ข้อควรรู้: หากบ้านมีความเสี่ยงพบงูเป็นประจำ ควรให้ความสำคัญกับการกำจัดแหล่งหลบซ่อนและปิดช่องทางเข้าบ้านมากกว่าการพึ่งพากังหันลมหรืออุปกรณ์สั่นสะเทือนเพียงอย่างเดียว

สรุป 5 วิธีไล่งูแบบแปลก ๆ วิธีไหนมีหลักฐานรองรับ?

วิธีไล่งู หลักฐานที่มี คำแนะนำ

เปิดเพลงเสียงเบสหนัก	มีหลักฐานว่างูตอบสนองต่อเสียง แต่ไม่ยืนยันว่าสามารถใช้ไล่งูได้	ไม่ควรใช้เพื่อบังคับให้งูออกจากที่ซ่อน
กากกาแฟผสมพริกไทย	ยังไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือว่าป้องกันงูได้	ไม่ควรพึ่งเป็นวิธีหลัก
เปลี่ยนเป็นหลอดไฟ LED	มีงานวิจัยว่าหลอด LED บางชนิดดึงดูดแมลงน้อยกว่า แต่ไม่ใช่หลักฐานว่าไล่งูได้	เลือกใช้ไฟให้เหมาะกับพื้นที่และความปลอดภัย
แอมโมเนียหรือปัสสาวะสัตว์	ไม่มีหลักฐานรองรับเพียงพอ และแอมโมเนียมีความเสี่ยงต่อสุขภาพ	ไม่แนะนำให้ใช้
กังหันลมสร้างแรงสั่นสะเทือน	ยังไม่มีหลักฐานว่าสามารถไล่งูได้อย่างสม่ำเสมอ	ใช้ตกแต่งสวนได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการป้องกันงู

วิธีป้องกันงูเข้าบ้านที่ควรทำจริง ลดแหล่งซ่อนตัวและอาหารของงู

แม้จะมีวิธีไล่งูหลากหลายรูปแบบ แต่แนวทางที่หน่วยงานด้านสัตว์ป่าและการส่งเสริมการเกษตรแนะนำตรงกัน คือการปรับสภาพแวดล้อมรอบบ้านไม่ให้เหมาะกับการหลบซ่อนและหาอาหารของงู

มหาวิทยาลัยมอนแทนาสเตตระบุว่า วิธีลดโอกาสที่งูจะเข้ามาอาศัยในพื้นที่ คือการจัดการสภาพแวดล้อมให้มีสิ่งดึงดูดงูน้อยลง แทนการพึ่งพาสารหรือผลิตภัณฑ์ไล่งูที่อาจไม่ได้ผลจริง

แนวทางป้องกันงูเข้าบ้านที่ควรทำ ได้แก่

1. ตัดหญ้าและพุ่มไม้ให้โปร่ง: ไม่ปล่อยให้หญ้าสูงหรือพุ่มไม้หนาทึบจนกลายเป็นพื้นที่หลบซ่อน
2. เก็บกองวัสดุรอบบ้าน: ลดกองไม้ อิฐ กระเบื้อง และสิ่งของเก่าที่งูอาจใช้หลบซ่อน
3. ลดจำนวนหนู: เก็บอาหาร ขยะ และอาหารสัตว์เลี้ยงให้มิดชิด เพื่อลดแหล่งอาหารของงูบางชนิด
4. ปิดช่องทางเข้า: ตรวจสอบรอยแตกตามกำแพง ช่องใต้ประตู และรูรอบท่อที่สัตว์สามารถลอดผ่านได้
5. จัดแสงสว่างให้เหมาะสม: ติดตั้งไฟบริเวณทางเดินหรือจุดอับสายตา เพื่อช่วยให้สังเกตสัตว์เลื้อยคลานได้ง่ายขึ้น
6. ระมัดระวังขณะทำสวน: สวมรองเท้าที่ปกปิดเท้า และไม่ใช้มือเปล่าล้วงเข้าไปในกองใบไม้หรือพุ่มไม้ที่มองไม่เห็นด้านใน

อย่างไรก็ตาม วิธีเหล่านี้ช่วยลดโอกาสที่งูจะเข้ามาในพื้นที่บ้านเท่านั้น ไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะป้องกันงูได้ทั้งหมด เพราะพฤติกรรมของงูยังขึ้นอยู่กับชนิด สภาพอากาศ และสภาพแวดล้อมโดยรอบ

ถ้าเจองูในบ้านหรือสวน ควรทำอย่างไรให้ปลอดภัย?

หากพบงูภายในบ้านหรือบริเวณสวน สิ่งสำคัญที่สุดคือการรักษาระยะห่างจากงู ไม่พยายามจับ ตี หรือใช้สิ่งของเข้าไปเขี่ย เพราะงูอาจกัดเมื่อรู้สึกถูกคุกคามหรือถูกต้อนจนไม่มีทางหนี

CDC แนะนำว่าเมื่อพบงูในพื้นที่อยู่อาศัย ควรปล่อยให้งูอยู่ห่างจากคน และให้ผู้เชี่ยวชาญด้านสัตว์หรือเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเข้าช่วยเหลือหากจำเป็น

สำหรับการปฏิบัติตัวเบื้องต้น ควรทำดังนี้

ถอยออกห่างจากงูอย่างช้า ๆ และเว้นระยะปลอดภัย
กันเด็กและสัตว์เลี้ยงออกจากบริเวณที่พบงู
ไม่พยายามจับงูด้วยมือหรือใช้อุปกรณ์ที่ไม่มีความชำนาญ
ไม่ราดสารเคมี น้ำมัน หรือน้ำร้อนใส่งู
หากงูอยู่ภายในห้องและสามารถทำได้อย่างปลอดภัย ให้ปิดประตูแยกพื้นที่โดยไม่เข้าใกล้งู
ติดต่อเจ้าหน้าที่กู้ภัยหรือหน่วยงานในพื้นที่ให้ช่วยจับและเคลื่อนย้ายอย่างเหมาะสม

ในกรุงเทพมหานครสามารถแจ้งเหตุงูเข้าบ้านผ่านสายด่วน 199 ส่วนพื้นที่อื่นสามารถติดต่อเจ้าหน้าที่กู้ภัยหรือหน่วยงานท้องถิ่นที่รับผิดชอบได้

หากถูกงูกัด ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรกรีดแผล ดูดพิษ ขันชะเนาะ หรือพยายามจับงูมาให้แพทย์ดู ในกรณีฉุกเฉินสามารถโทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือ

สรุป 5 วิธีไล่งูแปลกใหม่ อาจไม่ได้ผลเท่าการจัดบ้านให้สะอาด

วิธีไล่งูทั้ง 5 วิธี ได้แก่ การเปิดเพลงเสียงเบส การใช้กากกาแฟผสมพริกไทย การเปลี่ยนหลอดไฟ LED การใช้แอมโมเนีย และการติดตั้งกังหันลม ล้วนเป็นแนวคิดที่มีการกล่าวถึง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกวิธีจะสามารถไล่งูได้จริงตามหลักวิทยาศาสตร์

งานวิจัยยืนยันว่างูสามารถรับรู้เสียงและแรงสั่นสะเทือนได้ ขณะที่หลอดไฟ LED บางประเภทอาจช่วยลดการดึงดูดแมลงเมื่อเปรียบเทียบกับหลอดไฟบางชนิด แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าแนวทางเหล่านี้ใช้ป้องกันงูเข้าบ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ส่วนการใช้กากกาแฟผสมพริกไทย แอมโมเนีย หรืออุปกรณ์สร้างแรงสั่นสะเทือน ยังไม่มีหลักฐานรองรับเพียงพอ โดยเฉพาะแอมโมเนียที่ไม่ควรนำมาใช้ไล่งู เพราะอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อคนและสัตว์เลี้ยง

ดังนั้น หากต้องการลดโอกาสงูเข้าบ้าน วิธีที่ควรให้ความสำคัญที่สุดยังคงเป็นการตัดหญ้าและพุ่มไม้ให้โปร่ง เก็บสิ่งของที่ไม่จำเป็น ลดแหล่งอาหารของหนู อุดช่องทางเข้า และหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้ากับงูโดยตรง

หมายเหตุ: บทความนี้นำเสนอวิธีไล่งูที่มีการกล่าวอ้าง พร้อมตรวจสอบข้อจำกัดของหลักฐาน ไม่ได้แนะนำให้ใช้สารเคมีหรือทดลองไล่งูด้วยตนเอง หากพบงูในพื้นที่เสี่ยงควรขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ที่มีความเชี่ยวชาญ