หมอเตือน! 5 อาหารที่กินบ่อยๆ เพิ่มเสี่ยงมะเร็งลำไส้ มีอยู่ในมื้อประจำวันคุณ?

6 hours ago 1

หมอมะเร็งเตือน! 5 กลุ่มอาหารที่กินบ่อย อาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ บางอย่างอยู่ในมื้อประจำวัน

มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง เป็นหนึ่งในโรคมะเร็งที่ควรให้ความสำคัญ เพราะนอกจากปัจจัยด้านอายุและพันธุกรรมแล้ว พฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิตยังมีส่วนเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อการเกิดโรค โดยเฉพาะการรับประทานเนื้อสัตว์แปรรูป เนื้อแดงในปริมาณมาก และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ

อาหารหลายชนิดที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคย ไม่ว่าจะเป็นไส้กรอก เบคอน หมูย่าง เนื้อย่าง หรือเครื่องดื่มรสหวาน อาจมีผลต่อสุขภาพแตกต่างกันไปตามปริมาณ ความถี่ และวิธีการปรุง จึงไม่ควรมองข้ามการเลือกรับประทานอาหารอย่างเหมาะสม

เว็บไซต์ Soha ประเทศเวียดนาม รายงานคำแนะนำของนายแพทย์เหงียน ซวี อัญ (Nguyễn Duy Anh) รองผู้อำนวยการศูนย์มะเร็งวิทยา รังสีรักษา และเวชศาสตร์นิวเคลียร์ โรงพยาบาล Phương Đông General Hospital ซึ่งระบุว่า อาหารบางกลุ่มที่รับประทานเป็นประจำในปริมาณมาก อาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงได้

แพทย์จึงแนะนำให้ประชาชนให้ความสำคัญกับอาหาร 5 กลุ่ม พร้อมปรับพฤติกรรมการกินและเข้ารับการตรวจคัดกรองตามความเหมาะสม เพราะโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่บางกรณีสามารถป้องกันได้ด้วยการตรวจพบและตัดติ่งเนื้อที่มีความเสี่ยงออกก่อนกลายเป็นมะเร็ง

5 กลุ่มอาหารและเครื่องดื่มที่ควรจำกัด เพื่อลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่

1. เนื้อสัตว์แปรรูป เช่น ไส้กรอก เบคอน แฮม และกุนเชียง

เนื้อสัตว์แปรรูป (Processed Meat) เป็นอาหารกลุ่มแรกที่แพทย์ให้ความสำคัญ เพราะมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ชัดเจนว่าการบริโภคเนื้อสัตว์แปรรูปมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

เนื้อสัตว์แปรรูปหมายถึงเนื้อสัตว์ที่ผ่านกระบวนการถนอมอาหารหรือเพิ่มรสชาติ เช่น การหมักเกลือ การบ่ม การรมควัน หรือกระบวนการอื่นที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างอาหารที่พบได้ทั่วไป ได้แก่ ไส้กรอก เบคอน แฮม กุนเชียง เนื้อรมควัน และเนื้อกระป๋องบางชนิด

ในปี 2558 สำนักงานวิจัยมะเร็งระหว่างประเทศ (IARC) ภายใต้องค์การอนามัยโลก ได้จัดเนื้อสัตว์แปรรูปให้อยู่ในกลุ่มที่ 1 (Group 1) ซึ่งหมายถึงกลุ่มสารหรือปัจจัยที่มีหลักฐานเพียงพอว่าสามารถก่อมะเร็งในมนุษย์ได้

ข้อมูลจาก WHO ระบุว่า การรับประทานเนื้อสัตว์แปรรูปเพิ่มขึ้นวันละ 50 กรัมอย่างสม่ำเสมอ มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงที่เพิ่มขึ้นประมาณ 18% เมื่อเทียบกับกลุ่มอ้างอิงในการศึกษา

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นความเสี่ยงสัมพัทธ์ ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่กินไส้กรอกหรือเบคอน 50 กรัมจะมีโอกาสเป็นมะเร็งถึง 18% และไม่ได้หมายความว่าการกินเนื้อแปรรูปเพียงครั้งเดียวจะทำให้เกิดโรคทันที

อีกประเด็นที่ควรเข้าใจคือ การที่เนื้อแปรรูปอยู่ในกลุ่มสารก่อมะเร็งเดียวกับบุหรี่ ไม่ได้หมายความว่าเนื้อแปรรูปมีความอันตรายเทียบเท่าบุหรี่ เพราะการจัดกลุ่มของ IARC สะท้อนความหนักแน่นของหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่การจัดอันดับขนาดความเสี่ยง

คำแนะนำ: ควรลดความถี่ในการกินไส้กรอก เบคอน แฮม และเนื้อแปรรูป โดยเลือกแหล่งโปรตีนอื่น เช่น ปลา ไก่ เต้าหู้ ไข่ หรือถั่วชนิดต่าง ๆ สลับกันในแต่ละมื้อ

2. เนื้อแดง เช่น เนื้อวัว เนื้อหมู และเนื้อแกะ

เนื้อแดง (Red Meat) เป็นอาหารอีกกลุ่มที่แพทย์แนะนำให้รับประทานในปริมาณเหมาะสม โดยเนื้อแดงหมายถึงเนื้อกล้ามเนื้อของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น เนื้อวัว เนื้อหมู เนื้อแกะ และเนื้อแพะ

แม้เนื้อแดงจะเป็นแหล่งโปรตีน ธาตุเหล็ก สังกะสี และวิตามินบี 12 ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย แต่การรับประทานในปริมาณมากเป็นประจำอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

IARC จัดเนื้อแดงให้อยู่ในกลุ่ม 2A หรือกลุ่มที่น่าจะก่อมะเร็งในมนุษย์ โดยหลักฐานเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับมะเร็งลำไส้ใหญ่ยังมีระดับความแน่นอนน้อยกว่าเนื้อสัตว์แปรรูป

ข้อมูลที่ WHO นำมาประเมินระบุว่า การกินเนื้อแดงเพิ่มขึ้นวันละ 100 กรัมมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงที่อาจเพิ่มขึ้นประมาณ 17% แต่การประเมินดังกล่าวยังมีข้อจำกัดในการยืนยันความเป็นเหตุและผล

อย่างไรก็ตาม ไม่จำเป็นต้องงดเนื้อแดงทั้งหมด เพราะยังเป็นอาหารที่ให้สารอาหารจำเป็นหลายชนิด สิ่งสำคัญคือการควบคุมปริมาณและเลือกวิธีปรุงที่เหมาะสม

กองทุนวิจัยมะเร็งโลก (World Cancer Research Fund: WCRF) แนะนำว่า หากรับประทานเนื้อแดงควรจำกัดไว้ไม่เกินประมาณ 350-500 กรัมต่อสัปดาห์ โดยเป็นน้ำหนักของเนื้อที่ปรุงสุกแล้ว และควรกินเนื้อสัตว์แปรรูปให้น้อยที่สุดเท่าที่ทำได้

คำแนะนำ: ไม่จำเป็นต้องเลิกกินเนื้อหมูหรือเนื้อวัว แต่ควรลดปริมาณเนื้อแดงในแต่ละสัปดาห์ และเพิ่มแหล่งโปรตีนที่หลากหลาย เช่น ปลา ไก่ไม่ติดหนัง และโปรตีนจากพืช

3. อาหารปิ้งย่างไหม้เกรียม และอาหารทอดด้วยความร้อนสูง

อาหารปิ้งย่างและอาหารทอดเป็นเมนูยอดนิยมที่พบได้ทั่วไป แต่หากปรุงด้วยความร้อนสูงมากจนเนื้อไหม้เกรียม หรือใช้น้ำมันทอดซ้ำหลายครั้ง อาจทำให้เกิดสารประกอบบางชนิดที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ

ข้อมูลจากสถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (National Cancer Institute: NCI) ระบุว่า เมื่อปรุงเนื้อสัตว์ด้วยความร้อนสูง เช่น การทอดในกระทะร้อนจัดหรือการย่างเหนือเปลวไฟ อาจเกิดสารกลุ่มเฮเทอโรไซคลิกเอมีน (HCAs) และโพลีไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน (PAHs)

สารบางชนิดในกลุ่มดังกล่าวสามารถทำให้เกิดความเสียหายต่อ DNA ในการทดลอง และมีความเกี่ยวข้องกับกระบวนการก่อมะเร็งในสัตว์ทดลอง

อย่างไรก็ตาม หลักฐานเกี่ยวกับระดับความเสี่ยงมะเร็งจากการกินเนื้อปิ้งย่างในมนุษย์ยังมีข้อจำกัด และไม่สามารถสรุปได้ว่าการกินอาหารย่างทุกชนิดจะทำให้เป็นมะเร็งโดยตรง

สิ่งที่ควรให้ความสำคัญคือความถี่ในการกิน ระดับความร้อน และการหลีกเลี่ยงส่วนที่ไหม้เกรียม รวมถึงไม่ปล่อยให้ไขมันหยดลงบนเปลวไฟจนเกิดควันจำนวนมาก

คำแนะนำ: ควรสลับวิธีปรุงอาหารเป็นการต้ม นึ่ง ตุ๋น หรืออบด้วยอุณหภูมิที่เหมาะสม และหลีกเลี่ยงการรับประทานส่วนที่ไหม้ดำบ่อย ๆ

4. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งเหล้า เบียร์ และไวน์

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ได้รับการยืนยันว่ามีความเกี่ยวข้องกับการเกิดโรคมะเร็งหลายชนิด รวมถึงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

IARC จัดแอลกอฮอล์ให้อยู่ในกลุ่มสารก่อมะเร็งในมนุษย์กลุ่มที่ 1 โดยความเสี่ยงเกี่ยวข้องกับปริมาณและระยะเวลาที่ดื่ม รวมถึงปัจจัยด้านสุขภาพอื่นของแต่ละบุคคล

เมื่อเข้าสู่ร่างกาย แอลกอฮอล์จะถูกเปลี่ยนเป็นสารอะซีตัลดีไฮด์ (Acetaldehyde) ซึ่งสามารถทำให้เกิดความเสียหายต่อสารพันธุกรรมของเซลล์ และเป็นหนึ่งในกลไกที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างการดื่มแอลกอฮอล์กับการเกิดโรคมะเร็ง

ที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นเหล้า เบียร์ หรือไวน์ ต่างมีเอทานอลเป็นส่วนประกอบ จึงไม่ควรเข้าใจว่าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บางประเภทปลอดภัยจากความเสี่ยงมะเร็งเพียงเพราะมีปริมาณแอลกอฮอล์ต่อแก้วน้อยกว่า

องค์การอนามัยโลกระบุว่า ไม่มีระดับการดื่มแอลกอฮอล์ที่สามารถรับประกันได้ว่าปลอดความเสี่ยงจากโรคมะเร็งอย่างสมบูรณ์ โดยทั่วไปความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นเมื่อได้รับแอลกอฮอล์มากขึ้น

คำแนะนำ: หากไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์อยู่แล้ว ไม่ควรเริ่มดื่มเพื่อหวังประโยชน์ต่อสุขภาพ ส่วนผู้ที่ดื่มเป็นประจำ การลดปริมาณหรือเลิกดื่มสามารถช่วยลดความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายด้านได้

5. เครื่องดื่มหวานและอาหารแปรรูปสูง

อาหารกลุ่มสุดท้ายที่แพทย์แนะนำให้ระมัดระวังคือ เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูงและอาหารแปรรูปสูง (Ultra-Processed Foods) เช่น น้ำอัดลม ชานมหวานจัด ขนมขบเคี้ยว และผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปบางชนิด

อาหารเหล่านี้อาจมีน้ำตาล ไขมันอิ่มตัว โซเดียม หรือพลังงานสูง ขึ้นอยู่กับสูตรและชนิดของผลิตภัณฑ์ หากรับประทานบ่อยในปริมาณมาก อาจทำให้ได้รับพลังงานเกินความต้องการและเพิ่มโอกาสเกิดภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน

ข้อมูลจาก WCRF ระบุว่า ภาวะไขมันในร่างกายสูงเกินไปเป็นปัจจัยที่มีหลักฐานชัดเจนว่าเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งหลายชนิด รวมถึงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าอาหารแปรรูปสูงทุกชนิดทำให้เกิดมะเร็งโดยตรง เพราะอาหารในกลุ่มนี้มีความหลากหลาย และหลักฐานเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับโรคมะเร็งบางชนิดยังเป็นข้อมูลเชิงสังเกตการณ์

สิ่งสำคัญจึงอยู่ที่คุณภาพของอาหารโดยรวม ปริมาณที่รับประทาน และการเลือกอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการมากกว่าการหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ทุกชนิดที่ผ่านกระบวนการแปรรูป

คำแนะนำ: ลดเครื่องดื่มหวาน เลือกน้ำเปล่าเป็นหลัก เพิ่มอาหารที่มีใยอาหาร และตรวจสอบฉลากโภชนาการก่อนเลือกซื้ออาหารสำเร็จรูป

สรุป 5 กลุ่มอาหารที่ควรจำกัด ความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ต่างกันอย่างไร?

อาหารทั้ง 5 กลุ่มไม่ได้มีหลักฐานเรื่องการก่อมะเร็งในระดับเดียวกัน โดยเนื้อสัตว์แปรรูปและแอลกอฮอล์มีหลักฐานชัดเจนว่าเป็นปัจจัยก่อมะเร็ง ขณะที่อาหารบางกลุ่มมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงผ่านปัจจัยอื่น เช่น น้ำหนักเกินและโรคอ้วน

กลุ่มอาหารและเครื่องดื่ม ประเด็นที่ควรระวัง

เนื้อสัตว์แปรรูป	มีหลักฐานยืนยันว่าเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง
เนื้อแดง	การบริโภคปริมาณมากสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น
อาหารปิ้งย่างไหม้เกรียม	อาจเกิดสารประกอบที่มีความเป็นไปได้ในการก่อมะเร็งจากความร้อนสูง
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์	มีหลักฐานชัดเจนว่าเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งหลายชนิด
เครื่องดื่มหวานและอาหารแปรรูปสูง	อาจส่งเสริมน้ำหนักเกินและโรคอ้วน ซึ่งเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงมะเร็ง

กินอะไรช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่?

นอกจากการลดอาหารที่อาจเพิ่มความเสี่ยงแล้ว การเพิ่มอาหารที่มีใยอาหารและสารอาหารที่หลากหลายยังเป็นแนวทางสำคัญในการดูแลสุขภาพลำไส้

แพทย์แนะนำให้เพิ่มผัก ผลไม้ ถั่ว และธัญพืชเต็มเมล็ดในมื้ออาหาร เพราะอาหารเหล่านี้เป็นแหล่งของใยอาหาร ซึ่งช่วยส่งเสริมการทำงานของระบบขับถ่ายและมีความสัมพันธ์กับการลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง

โดยมีอาหารที่ควรเลือกรับประทานอย่างสม่ำเสมอ ดังนี้

ผักและผลไม้: เลือกให้หลากหลายชนิดและสี เพื่อให้ได้รับใยอาหาร วิตามิน และสารพฤกษเคมี
ธัญพืชเต็มเมล็ด: เช่น ข้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต และขนมปังโฮลวีต ซึ่งมีใยอาหารมากกว่าธัญพืชขัดสีทั่วไป
ถั่วและโปรตีนจากพืช: เช่น ถั่วเหลือง ถั่วแดง ถั่วลูกไก่ และเต้าหู้ สามารถใช้ทดแทนเนื้อแดงหรือเนื้อแปรรูปบางมื้อ
ปลาและเนื้อสัตว์ปีก: เป็นทางเลือกในการเพิ่มความหลากหลายของแหล่งโปรตีน
นมและผลิตภัณฑ์นมที่เหมาะสม: อาจเป็นแหล่งแคลเซียม โดยมีหลักฐานบางส่วนสนับสนุนความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ลดลง

งานวิจัยด้านโภชนาการหลายฉบับพบว่า การบริโภคใยอาหารมากขึ้นมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงที่ลดลง โดยการวิเคราะห์บางชุดพบว่าการเพิ่มใยอาหารประมาณ 10 กรัมต่อวันสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ลดลงราว 10%

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นผลจากการศึกษาระดับประชากร ไม่ใช่การรับประกันว่าการเพิ่มใยอาหาร 10 กรัมจะลดความเสี่ยงของทุกคนได้ 10% อย่างแน่นอน

สำหรับการจัดจานอาหารในชีวิตประจำวัน อาจเริ่มต้นจากการให้ผักและผลไม้เป็นสัดส่วนประมาณครึ่งหนึ่งของจาน ร่วมกับธัญพืชเต็มเมล็ดและแหล่งโปรตีนที่เหมาะสม เพื่อให้ได้รับสารอาหารอย่างสมดุล

มะเร็งลำไส้ใหญ่ป้องกันได้ไหม? ทำไมต้องตรวจคัดกรอง

มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง เป็นมะเร็งชนิดหนึ่งที่สามารถลดโอกาสเกิดโรคบางกรณีได้ด้วยการตรวจคัดกรอง เพราะมะเร็งจำนวนมากเริ่มต้นจากติ่งเนื้อบางชนิดที่เรียกว่า Adenomatous Polyp ซึ่งอาจค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงเป็นเซลล์มะเร็งในระยะเวลาหลายปี

กระบวนการเปลี่ยนจากติ่งเนื้อเป็นมะเร็งอาจใช้เวลาประมาณ 10-15 ปีในหลายกรณี แต่ระยะเวลาที่แท้จริงแตกต่างกันไปตามลักษณะของติ่งเนื้อ พันธุกรรม และปัจจัยทางชีววิทยาของแต่ละบุคคล

การตรวจส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) ช่วยให้แพทย์สามารถมองเห็นภายในลำไส้ ตรวจพบติ่งเนื้อที่ผิดปกติ และอาจตัดออกได้ระหว่างการตรวจ หากมีข้อบ่งชี้และสามารถทำหัตถการได้อย่างปลอดภัย

การตรวจคัดกรองจึงไม่ได้มีประโยชน์เพียงการค้นหามะเร็งในระยะเริ่มต้น แต่ยังอาจช่วยป้องกันมะเร็งบางกรณีด้วยการตรวจพบและนำติ่งเนื้อก่อนเป็นมะเร็งออก

อายุเท่าไรควรเริ่มตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่?

แนวทางของคณะทำงานด้านการป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกา (U.S. Preventive Services Task Force: USPSTF) ปี 2021 แนะนำให้ผู้ใหญ่ที่มีความเสี่ยงเฉลี่ยเริ่มตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงตั้งแต่อายุ 45 ปี จนถึงอายุ 75 ปี

สำหรับผู้ที่มีอายุ 76-85 ปี ควรพิจารณาตรวจคัดกรองเป็นรายบุคคล โดยดูจากสุขภาพโดยรวม ประวัติการตรวจที่ผ่านมา และความเหมาะสมของการตรวจ

วิธีการตรวจคัดกรองที่ใช้กัน ได้แก่

การตรวจเลือดแฝงในอุจจาระด้วยวิธี FIT: สำหรับผู้ที่เลือกวิธีนี้ตามแนวทาง USPSTF แนะนำให้ตรวจทุกปี
การส่องกล้องลำไส้ใหญ่: ผู้ที่มีความเสี่ยงเฉลี่ยและผลตรวจปกติ อาจตรวจซ้ำทุก 10 ปีตามแนวทางที่ใช้
การตรวจวิธีอื่น: เช่น การตรวจ DNA ในอุจจาระร่วมกับ FIT หรือการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ลำไส้ใหญ่ ซึ่งมีความเหมาะสมและระยะห่างของการตรวจแตกต่างกัน

หากผลตรวจ FIT พบความผิดปกติหรือเป็นบวก จำเป็นต้องได้รับการตรวจเพิ่มเติมด้วยการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ เพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรใช้การตรวจ FIT ซ้ำเพียงอย่างเดียวเพื่อยืนยันว่าไม่มีโรค

อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวเป็นคำแนะนำของสหรัฐอเมริกา การตรวจคัดกรองในประเทศไทยควรพิจารณาตามแนวทางของสถานพยาบาล สิทธิการรักษา และความเสี่ยงของแต่ละบุคคล

สำหรับผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ มีโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง หรือมีภาวะทางพันธุกรรมที่เพิ่มความเสี่ยง อาจจำเป็นต้องเริ่มตรวจเร็วกว่าคนทั่วไปและมีระยะห่างของการตรวจที่แตกต่างออกไปตามคำแนะนำแพทย์

ตรวจพบมะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะแรก โอกาสรอดชีวิตต่างจากระยะลุกลามอย่างไร?

การตรวจพบมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงตั้งแต่ระยะเริ่มต้นมีความสำคัญต่อผลการรักษา เพราะมะเร็งที่ยังจำกัดอยู่ในอวัยวะต้นกำเนิดมักมีแนวโน้มตอบสนองต่อการรักษาและมีอัตราการรอดชีวิตสูงกว่ามะเร็งที่แพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นแล้ว

ข้อมูลจาก American Cancer Society ที่เผยแพร่ในปี 2026 ระบุว่า อัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปีของผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ตรวจพบในระยะยังไม่แพร่กระจายอยู่ที่ประมาณ 91% ขณะที่ผู้ป่วยที่มีการแพร่กระจายไปยังอวัยวะห่างไกลมีอัตราการรอดชีวิตสัมพัทธ์ที่ 5 ปีประมาณ 13%

ส่วนมะเร็งไส้ตรง ตัวเลขดังกล่าวอยู่ที่ประมาณ 90% สำหรับระยะยังไม่แพร่กระจาย และประมาณ 18% สำหรับระยะที่แพร่กระจายไกล โดยข้อมูลเหล่านี้เป็นสถิติจากประชากรที่ได้รับการวินิจฉัยในช่วงเวลาที่ศึกษา ไม่ใช่การทำนายผลการรักษาของผู้ป่วยแต่ละคน

อัตราการรอดชีวิตยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น อายุ สุขภาพโดยรวม ตำแหน่งและลักษณะของมะเร็ง รวมถึงการตอบสนองต่อการรักษา

ส่องกล้องลำไส้ใหญ่กับ PET/CT ต่างกันอย่างไร?

อีกหนึ่งประเด็นที่แพทย์เน้นย้ำคือ ไม่ควรเข้าใจว่าการตรวจ PET/CT ทั่วร่างกายสามารถใช้ทดแทนการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ในประชากรทั่วไปได้

การส่องกล้องลำไส้ใหญ่เป็นวิธีที่ช่วยให้แพทย์ตรวจพบความผิดปกติภายในลำไส้และสามารถตัดติ่งเนื้อบางชนิดได้ ขณะที่ PET/CT เป็นการตรวจภาพทางการแพทย์ที่ใช้ประเมินการทำงานของเนื้อเยื่อร่วมกับภาพโครงสร้างของร่างกาย

PET/CT อาจมีบทบาทในการประเมินโรคมะเร็งที่ได้รับการวินิจฉัยแล้วในบางสถานการณ์ เช่น การประเมินการแพร่กระจาย การกลับเป็นซ้ำ หรือการวางแผนรักษา ตามข้อบ่งชี้ของแพทย์

ดังนั้น หากต้องการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกวิธีที่มีหลักฐานรองรับและเหมาะกับระดับความเสี่ยง ไม่จำเป็นต้องตรวจ PET/CT ทั่วร่างกายเพื่อจุดประสงค์ดังกล่าว

อาการมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ควรสังเกต

มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงในระยะแรกอาจไม่มีอาการชัดเจน จึงเป็นเหตุผลที่การตรวจคัดกรองมีความสำคัญแม้ยังรู้สึกแข็งแรงดี

อย่างไรก็ตาม หากมีอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ โดยอาการที่อาจพบ ได้แก่

ขับถ่ายผิดปกติต่อเนื่อง เช่น ท้องผูกหรือท้องเสียที่เปลี่ยนไปจากปกติ
มีเลือดปนในอุจจาระหรือมีเลือดออกทางทวารหนัก
ปวดท้องหรือไม่สบายท้องเป็นเวลานาน
รู้สึกถ่ายอุจจาระไม่สุด
น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ
อ่อนเพลียผิดปกติ หรือมีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กโดยไม่ทราบสาเหตุ

อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งเสมอไป เพราะสามารถเกิดจากโรคอื่นได้เช่นกัน แต่ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ตรวจประเมิน โดยเฉพาะหากมีเลือดออกทางทวารหนักหรือมีอาการที่ไม่ดีขึ้น

สรุป 5 กลุ่มอาหารที่ควรลด เพื่อลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่

ไส้กรอก เบคอน เนื้อแดง อาหารปิ้งย่างไหม้เกรียม เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และอาหารหวานหรืออาหารแปรรูปสูงบางชนิด เป็นอาหารและเครื่องดื่มที่ควรให้ความสำคัญกับปริมาณและความถี่ในการบริโภค เพราะอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงในระดับที่แตกต่างกัน

อย่างไรก็ตาม การรับประทานอาหารบางชนิดเพียงครั้งเดียวไม่ได้หมายความว่าจะทำให้เป็นมะเร็งทันที และไม่ควรสรุปว่าอาหารทั้ง 5 กลุ่มมีระดับความเสี่ยงเท่ากัน เพราะหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ของแต่ละกลุ่มมีความแตกต่างกัน

วิธีดูแลสุขภาพที่เหมาะสมคือเพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชเต็มเมล็ด และอาหารที่มีใยอาหาร เลือกแหล่งโปรตีนให้หลากหลาย ลดเนื้อสัตว์แปรรูป จำกัดเนื้อแดงและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงรักษาน้ำหนักตัวและมีกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอ

ที่สำคัญ ไม่ควรมองข้ามการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ เพราะการตรวจพบติ่งเนื้อและนำออกก่อนเปลี่ยนเป็นมะเร็ง รวมถึงการค้นพบโรคในระยะเริ่มต้น สามารถช่วยเพิ่มโอกาสป้องกันโรคและปรับปรุงผลการรักษาได้

หมายเหตุ: บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพและโภชนาการทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ได้ ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงหรือมีอาการผิดปกติควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล