ตัวผอมอย่าชะล่าใจ! อาจ "ไขมันเลว" พุ่ง เปิด 6 สาเหตุ LDL สูงแม้กินน้อย

ผอม แถมกินน้อย แต่ LDL สูง เกิดจากอะไร? เปิด 6 ปัจจัยที่ตัวเลขบนตาชั่งบอกไม่ได้

น้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ แต่พอตรวจเลือดกลับพบว่า LDL สูง เรื่องนี้เกิดขึ้นได้ เพราะระดับคอเลสเตอรอลขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ตั้งแต่พันธุกรรมและอาหารที่กินเป็นประจำ ไปจนถึงโรคประจำตัวและยาบางชนิด หากผลตรวจสูงกว่าที่คิด ลองดูว่าปัจจัยไหนอาจเกี่ยวข้อง และเมื่อไรควรนำผลไปปรึกษาแพทย์

LDL คืออะไร ค่าสูงแค่ไหนควรใส่ใจ?

LDL เป็นอนุภาคที่ทำหน้าที่พาคอเลสเตอรอลไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ส่วนตัวเลขที่เห็นในใบตรวจเลือดคือ LDL-C หรือปริมาณคอเลสเตอรอลที่อยู่ในอนุภาคเหล่านี้ เมื่อมีมากเกินไปเป็นเวลานาน คอเลสเตอรอลอาจสะสมที่ผนังหลอดเลือด เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจและโรคหลอดเลือดสมองตีบ

ค่า LDL ต่ำกว่า 100 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร (mg/dL) เป็นตัวเลขอ้างอิงที่พบได้บ่อย แต่เป้าหมายของแต่ละคนขึ้นอยู่กับความเสี่ยงและประวัติสุขภาพ ผู้ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือดหรือมีความเสี่ยงสูงอาจต้องควบคุมให้ต่ำกว่านี้ ส่วนผู้ใหญ่ที่ตรวจได้ 190 mg/dL ขึ้นไป ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและแนวทางรักษา แม้จะรู้สึกแข็งแรงดี

6 ปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้องกับไขมันในเลือดสูงในคนผอม

1. คอเลสเตอรอลสูงจากพันธุกรรม

บางคนมี LDL สูงตั้งแต่อายุยังน้อย เพราะร่างกายกำจัด LDL ออกจากเลือดได้ไม่ดี หนึ่งในภาวะที่ควรนึกถึงคือ ภาวะคอเลสเตอรอลสูงจากพันธุกรรม (Familial Hypercholesterolemia หรือ FH) ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดก่อนวัย หากคนในครอบครัวมี LDL สูงมากหรือเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุยังน้อย ควรแจ้งแพทย์เมื่อนำผลตรวจไปปรึกษา

2. กินไม่เยอะ แต่อาหารที่กินบ่อยมีไขมันอิ่มตัวสูง

ปริมาณอาหารอาจพอดีกับการรักษาน้ำหนัก แต่ชนิดของไขมันที่กินเป็นประจำมีผลต่อ LDL เช่นกัน ตัวอย่างอาหารที่อาจมีไขมันอิ่มตัวสูง ได้แก่ เนื้อสัตว์ติดมัน เนย ชีส อาหารที่ใส่กะทิ และเบเกอรี่บางชนิด ลองสำรวจเมนูที่กินซ้ำ ๆ ในแต่ละสัปดาห์ จะช่วยให้เห็นว่าควรเริ่มปรับจากจุดไหน

3. กินคีโตหรืออาหารสูตรไขมันสูง

บางคนตรวจพบว่า LDL เพิ่มขึ้นหลังเริ่มกินคีโต แม้น้ำหนักจะลดลง โดยเฉพาะเมื่ออาหารส่วนใหญ่มาจากแหล่งไขมันอิ่มตัว เช่น เนย เนื้อสัตว์ติดมัน และผลิตภัณฑ์นมไขมันสูง การตอบสนองของแต่ละคนแตกต่างกัน หากผลตรวจเปลี่ยนชัดเจนหลังปรับรูปแบบการกิน ควรนำผลก่อนและหลังไปปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร

4. นั่งนานและขยับร่างกายน้อย

คนรูปร่างผอมก็อาจนั่งทำงานทั้งวันและออกกำลังกายน้อยได้ พฤติกรรมนี้สัมพันธ์กับระดับไขมันในเลือดที่ไม่เหมาะสม โดยเฉพาะ HDL ที่อาจต่ำลงและไตรกลีเซอไรด์ที่อาจสูงขึ้น ส่วนผลของการออกกำลังกายต่อ LDL โดยตรงมักมีไม่มาก แต่การขยับร่างกายสม่ำเสมอยังช่วยดูแลสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดโดยรวม

5. มีพฤติกรรมที่เพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพหัวใจ

การสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด และอาจทำให้ HDL ลดลง ส่วนความเครียดเรื้อรังและการพักผ่อนไม่เพียงพออาจสัมพันธ์กับความผิดปกติของไขมันในเลือดได้ หากค่า LDL สูง ควรพิจารณาพฤติกรรมเหล่านี้ร่วมกับผลตรวจและปัจจัยอื่น ๆ

6. มีภาวะสุขภาพบางอย่างหรือใช้ยาบางชนิด

ภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำและโรคไตบางชนิด เช่น กลุ่มอาการเนโฟรติก อาจทำให้ LDL สูงขึ้นได้ ยาบางชนิด เช่น ยากดภูมิคุ้มกันบางตัว ก็อาจส่งผลต่อระดับไขมันในเลือด หากผลตรวจเปลี่ยนไปหลังเริ่มยา ควรแจ้งชื่อยาและช่วงเวลาที่เริ่มใช้ให้แพทย์ทราบ และใช้ยาตามที่แพทย์สั่งจนกว่าจะได้รับคำแนะนำให้ปรับ

ตรวจเจอ LDL สูง ควรเริ่มจากอะไร?

• ดูผลตรวจให้ครบ พิจารณา LDL, HDL, ไตรกลีเซอไรด์ และคอเลสเตอรอลรวม พร้อมเทียบกับผลครั้งก่อนถ้ามี
• เช็กประวัติครอบครัว สอบถามว่ามีใครเคยตรวจพบคอเลสเตอรอลสูงมาก หรือเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดตั้งแต่อายุยังน้อย
• ปรับเมนูที่กินบ่อย ลดไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ เลือกปลา เนื้อไม่ติดมัน ถั่ว ผัก ผลไม้ทั้งผล และธัญพืชไม่ขัดสีให้มากขึ้น
• ลุกเดินและออกกำลังกายสม่ำเสมอ โดยเฉพาะคนที่ต้องนั่งทำงานต่อเนื่องหลายชั่วโมง พร้อมลดปัจจัยเสี่ยงอย่างการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
• นำผลไปปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อ LDL สูงมาก มีประวัติครอบครัว หรือค่าขึ้นผิดสังเกต แพทย์จะช่วยประเมินว่าควรตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติมหรือใช้ยาลดไขมันหรือไม่

ไขมันในเลือดสูงมักไม่มีอาการ การตรวจเลือดจึงเป็นวิธีที่ช่วยให้รู้ระดับ LDL ของตัวเอง หากผลออกมาสูง แม้น้ำหนักปกติ ให้นำตัวเลขไปดูร่วมกับประวัติครอบครัว โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ เพื่อวางแผนดูแลให้เหมาะกับความเสี่ยงของแต่ละคน