10 ประเทศคนอายุสั้นที่สุดในโลก อายุขัยเฉลี่ยต่ำกว่า 60 ปี ทารกอัตราการตายสูง

10 ประเทศคนอายุสั้นที่สุดในโลก ประชากรมีอายุขัยเฉลี่ยต่ำกว่า 60 ปี ตัวเลขของไทยอยู่ที่เท่าไหร่?

เคยสงสัยหรือไม่ว่า ประเทศไหนคนอายุสั้นที่สุดในโลก? แม้ความก้าวหน้าทางการแพทย์จะช่วยให้มนุษย์มีชีวิตยืนยาวขึ้น แต่ประชากรในแต่ละประเทศกลับมีอายุขัยเฉลี่ยแตกต่างกันอย่างมาก บางประเทศมีอายุขัยเฉลี่ยมากกว่า 80 ปี ขณะที่บางแห่งยังมีตัวเลขไม่ถึง 60 ปี ซึ่งสะท้อนความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่เกิดขึ้นทั่วโลก

ข้อมูลจาก ธนาคารโลก (World Bank) ตัวชี้วัดอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด (Life Expectancy at Birth) ประจำปี 2024 พบว่า ไนจีเรีย (Nigeria) เป็นประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก อยู่ที่ประมาณ 54.6 ปี ตามด้วยชาด 55.2 ปี และสาธารณรัฐแอฟริกากลาง 57.7 ปี 

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขอายุขัยเฉลี่ยไม่ได้หมายความว่าประชากรทุกคนในประเทศนั้นจะเสียชีวิตเมื่อมีอายุเท่ากับตัวเลขดังกล่าว แต่เป็นค่าทางประชากรศาสตร์ที่ช่วยสะท้อนรูปแบบการเสียชีวิตและสถานการณ์สุขภาพของประชากรในแต่ละประเทศ

10 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก ปี 2024

จากฐานข้อมูล World Development Indicators ของธนาคารโลก ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากสถิติประชากรและแหล่งข้อมูลระหว่างประเทศ สามารถจัดอันดับ 10 ประเทศที่มีอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดต่ำที่สุด โดยเรียงจากน้อยไปมากได้ดังนี้

หมายเหตุ: ใช้ข้อมูลปี 2024 จาก World Bank โดยแสดงตัวเลขเป็นทศนิยม 1 ตำแหน่ง การจัดอันดับใช้ค่าข้อมูลก่อนปัดเศษ จึงอาจพบประเทศที่มีตัวเลขแสดงเท่ากัน แต่อยู่คนละอันดับ

สิ่งที่น่าสนใจคือ ทั้ง 10 ประเทศในอันดับนี้ตั้งอยู่ในทวีปแอฟริกา โดยส่วนใหญ่เป็นประเทศในภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา ซึ่งหลายพื้นที่ยังเผชิญความท้าทายด้านระบบสาธารณสุข ความยากจน โรคติดเชื้อ และการเข้าถึงบริการพื้นฐาน

ไนจีเรีย ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก เพียง 54.6 ปี

ไนจีเรีย (Nigeria) ครองอันดับ 1 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในชุดข้อมูลปี 2024 โดยมีอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดประมาณ 54.6 ปี ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกซึ่งอยู่ที่ประมาณ 73.5 ปี ถึงเกือบ 19 ปี

แม้ไนจีเรียจะเป็นประเทศที่มีประชากรจำนวนมากและมีบทบาทสำคัญทางเศรษฐกิจในแอฟริกา แต่ยังเผชิญความท้าทายด้านสุขภาพของประชากร โดยเฉพาะการเสียชีวิตของทารกและเด็กเล็ก โรคติดเชื้อ การเข้าถึงบริการทางการแพทย์ และความเหลื่อมล้ำระหว่างพื้นที่

ข้อมูลขององค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า ในปี 2024 ไนจีเรียเป็นหนึ่งในสามประเทศที่มีอัตราการเสียชีวิตของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี สูงกว่า 100 คนต่อการเกิดมีชีพ 1,000 คน ร่วมกับไนเจอร์และโซมาเลีย ซึ่งสะท้อนความท้าทายสำคัญด้านสุขภาพแม่และเด็ก

ทำไมบางประเทศจึงมีอายุขัยเฉลี่ยต่ำกว่า 60 ปี?

การที่ประชากรบางประเทศมีอายุขัยเฉลี่ยต่ำ ไม่ได้หมายความว่าคนในประเทศเหล่านั้นแก่เร็วหรือมีร่างกายเสื่อมสภาพเร็วกว่าประชากรประเทศอื่นเสมอไป แต่เกี่ยวข้องกับปัจจัยด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และระบบสาธารณสุขหลายด้านประกอบกัน

1. อัตราการเสียชีวิตของทารกและเด็กเล็กสูง

หนึ่งในปัจจัยที่ส่งผลอย่างมากต่ออายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด คือการเสียชีวิตของทารกและเด็กเล็ก เพราะการเสียชีวิตตั้งแต่อายุยังน้อยมีผลต่อการคำนวณอายุขัยเฉลี่ยอย่างมาก แม้ประชากรบางส่วนจะสามารถมีชีวิตอยู่จนถึงวัย 70 หรือ 80 ปีก็ตาม

องค์การอนามัยโลกพบว่า ในปี 2024 เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีทั่วโลกเสียชีวิตประมาณ 4.9 ล้านคน โดยภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารามีความเสี่ยงสูงเป็นพิเศษ สาเหตุสำคัญประกอบด้วยภาวะแทรกซ้อนจากการคลอดก่อนกำหนด ปัญหาระหว่างคลอด โรคปอดบวม โรคท้องร่วง และมาลาเรีย ซึ่งหลายกรณีสามารถป้องกันหรือรักษาได้หากเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเหมาะสม

2. การเข้าถึงโรงพยาบาลและบริการสาธารณสุขยังจำกัด

ประชากรในบางพื้นที่ต้องเดินทางไกลเพื่อเข้ารับการรักษา ขณะที่สถานพยาบาลอาจขาดแคลนบุคลากร เครื่องมือแพทย์ หรือยาที่จำเป็น ส่งผลให้โรคที่สามารถรักษาได้กลายเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร

โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ ทารกแรกเกิด และผู้ป่วยโรคติดเชื้อ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง หากระบบสาธารณสุขไม่สามารถให้บริการได้อย่างทั่วถึง ก็อาจส่งผลต่ออัตราการรอดชีวิตของประชากร

3. โรคติดเชื้อและภาวะทุพโภชนาการ

โรคติดเชื้ออย่างมาลาเรีย โรคท้องร่วง และโรคระบบทางเดินหายใจ ยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญในหลายประเทศที่มีทรัพยากรจำกัด เมื่อประกอบกับปัญหาขาดแคลนอาหาร น้ำสะอาด และสุขาภิบาลที่เหมาะสม ความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยรุนแรงก็ยิ่งเพิ่มขึ้น

เด็กเล็กเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากเป็นพิเศษ เพราะภาวะทุพโภชนาการสามารถทำให้ร่างกายอ่อนแอ และเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อได้

4. ความยากจนและความขัดแย้ง

ความยากจนเป็นอีกปัจจัยที่เชื่อมโยงกับการเข้าถึงอาหารที่มีคุณภาพ ที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัย น้ำสะอาด และบริการทางการแพทย์ ขณะเดียวกัน ประเทศที่เผชิญความขัดแย้งหรือสถานการณ์ความไม่สงบอาจมีระบบบริการพื้นฐานได้รับความเสียหาย และประชาชนต้องเผชิญความเสี่ยงต่อชีวิตเพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม สาเหตุที่ทำให้อายุขัยเฉลี่ยต่ำอาจแตกต่างกันในแต่ละประเทศ จึงไม่ควรสรุปว่าทุกประเทศใน 10 อันดับนี้มีปัญหาเหมือนกันทั้งหมด

อายุขัยเฉลี่ย 55 ปี หมายความว่าคนส่วนใหญ่เสียชีวิตตอนอายุ 55 ปีหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่ใช่ เพราะอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด หรือ Life Expectancy at Birth เป็นตัวชี้วัดที่ประมาณจำนวนปีที่เด็กแรกเกิดจะมีชีวิตอยู่ หากรูปแบบอัตราการเสียชีวิตตามช่วงอายุในปีที่ศึกษาไม่เปลี่ยนแปลงไปตลอดชีวิต

ดังนั้น หากประเทศหนึ่งมีอายุขัยเฉลี่ย 55 ปี ก็ไม่ได้หมายความว่าประชาชนส่วนใหญ่จะเสียชีวิตในวัย 55 ปีเสมอไป เนื่องจากตัวเลขนี้ได้รับอิทธิพลจากการเสียชีวิตในทุกช่วงอายุ โดยเฉพาะการเสียชีวิตของทารกและเด็กเล็ก

ในทางกลับกัน ผู้ที่มีชีวิตรอดจนถึงวัยผู้ใหญ่หรือวัยสูงอายุแล้ว อาจมีอายุคาดเฉลี่ยที่เหลืออยู่แตกต่างจากค่าที่คำนวณตั้งแต่แรกเกิด การเปรียบเทียบอายุขัยเฉลี่ยจึงต้องเข้าใจความหมายของตัวชี้วัดให้ถูกต้อง

สรุป 10 ประเทศที่คนอายุสั้นที่สุดในโลก

จากข้อมูลของ World Bank ปี 2024 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลกคือไนจีเรีย อยู่ที่ 54.6 ปี ตามด้วยชาด 55.2 ปี สาธารณรัฐแอฟริกากลาง 57.7 ปี ซูดานใต้ 57.7 ปี และเลโซโท 57.8 ปี โดยทั้ง 10 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดอยู่ในทวีปแอฟริกา

เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศไทยซึ่งมีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 76.6 ปี จะพบว่ามีความแตกต่างจากไนจีเรียถึงเกือบ 22 ปี สะท้อนให้เห็นความสำคัญของระบบสาธารณสุข การป้องกันโรค การดูแลแม่และเด็ก ตลอดจนการเข้าถึงปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต

แหล่งอ้างอิง

1. World Bank - Life expectancy at birth, total (years), ข้อมูลปี 2024
2. World Bank - Thailand, Life expectancy at birth
3. World Bank - เปรียบเทียบอายุขัยเฉลี่ยไนจีเรียกับค่าเฉลี่ยโลก
4. World Health Organization - Child mortality (under 5 years), 1 May 2026
5. United Nations - World Population Prospects