แปรงฟัน "ก่อน vs หลัง" อาหารเช้า? ผู้เชี่ยวชาญเผยเรื่องที่หลายคนเข้าใจผิด

แปรงฟันก่อนหรือหลังอาหารเช้า แบบไหนดีกว่ากัน? ทันตแพทย์เผยช่วงเวลาที่ควรระวัง เสี่ยงเคลือบฟันสึก

แปรงฟันก่อนหรือหลังอาหารเช้าดีกว่ากัน? เป็นคำถามที่หลายคนอาจสงสัย เพราะการแปรงฟันเป็นกิจวัตรที่ทำกันทุกวัน บางคนตื่นนอนแล้วรีบแปรงฟันทันที ขณะที่บางคนเลือกกินอาหารเช้าก่อนแล้วค่อยแปรงฟัน เพราะเชื่อว่าจะช่วยทำความสะอาดเศษอาหารที่ตกค้างได้ดีกว่า แต่รู้หรือไม่ว่า ช่วงเวลาที่แปรงฟันอาจมีผลต่อสุขภาพช่องปากและเคลือบฟันมากกว่าที่คิด

ผู้เชี่ยวชาญด้านทันตกรรมอธิบายว่า การแปรงฟันก่อนอาหารเช้าเป็นทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับคนทั่วไป เนื่องจากช่วยกำจัดคราบจุลินทรีย์ที่สะสมระหว่างนอนหลับ และทำให้ฟันได้รับฟลูออไรด์จากยาสีฟัน อย่างไรก็ตาม หากต้องการแปรงฟันหลังอาหารเช้าก็สามารถทำได้เช่นกัน แต่ควรระมัดระวังโดยเฉพาะหลังรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีกรดสูง

แล้วทำไมการแปรงฟันก่อนอาหารเช้าจึงได้รับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ? หากกินอาหารเช้าก่อนควรรอนานเท่าไรจึงจะแปรงฟันได้ และมีพฤติกรรมอะไรบ้างที่หลายคนทำผิดโดยไม่รู้ตัว? มาดูคำอธิบายพร้อมวิธีดูแลสุขภาพช่องปากอย่างถูกต้องกัน

1. ทำไมควรแปรงฟันก่อนอาหารเช้า?

ระหว่างที่เรานอนหลับ ร่างกายจะผลิตน้ำลายน้อยลงกว่าช่วงตื่น ส่งผลให้ช่องปากมีความชุ่มชื้นลดลง ขณะที่แบคทีเรียภายในช่องปากยังคงทำงานและสะสมร่วมกับคราบจุลินทรีย์บนผิวฟัน นี่จึงเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้หลายคนตื่นนอนแล้วรู้สึกว่าปากแห้งหรือมีกลิ่นปากในตอนเช้า

การแปรงฟันทันทีหลังตื่นนอนช่วยกำจัดคราบจุลินทรีย์และแบคทีเรียส่วนหนึ่งที่สะสมมาตลอดคืน ทำให้ช่องปากสะอาดขึ้นก่อนเริ่มรับประทานอาหารมื้อแรกของวัน

นอกจากนี้ การใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ยังช่วยส่งเสริมการคืนแร่ธาตุให้เคลือบฟัน และเพิ่มความสามารถในการต้านทานกรดที่เกิดจากแบคทีเรียและอาหาร โดยฟลูออไรด์เป็นหนึ่งในสารสำคัญที่ได้รับการยอมรับว่าช่วยลดความเสี่ยงฟันผุได้

อีกหนึ่งข้อดีของการแปรงฟันก่อนอาหารเช้าคือ ไม่ต้องรีบแปรงฟันทันทีหลังรับประทานอาหาร โดยเฉพาะผู้ที่ชอบดื่มน้ำส้ม น้ำมะนาว หรือรับประทานผลไม้รสเปรี้ยวในมื้อเช้า ซึ่งมีกรดที่อาจส่งผลต่อผิวเคลือบฟันได้

2. แปรงฟันหลังอาหารเช้าได้ไหม? ต้องรอนานเท่าไร?

สำหรับคนที่ชอบแปรงฟันหลังอาหารเช้า ไม่จำเป็นต้องกังวลว่าตัวเองกำลังทำผิดเสมอไป เพราะการแปรงฟันหลังมื้ออาหารสามารถช่วยกำจัดเศษอาหารและคราบจุลินทรีย์ได้เช่นกัน แต่สิ่งสำคัญคือการเลือกช่วงเวลาให้เหมาะสมกับอาหารที่เพิ่งรับประทาน

โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีกรดสูง เช่น น้ำส้ม น้ำมะนาว น้ำอัดลม หรือผลไม้รสเปรี้ยว กรดสามารถทำให้ผิวเคลือบฟันอ่อนตัวลงชั่วคราว หากแปรงฟันทันทีในช่วงนี้ แรงเสียดสีจากขนแปรงอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการสึกกร่อนของผิวฟันได้

สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (American Dental Association หรือ ADA) แนะนำให้รอประมาณ 1 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีกรดสูงก่อนแปรงฟัน เพื่อให้น้ำลายมีเวลาช่วยลดความเป็นกรดภายในช่องปากและส่งเสริมการคืนแร่ธาตุให้ผิวเคลือบฟัน

ระหว่างรอสามารถดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากด้วยน้ำสะอาด เพื่อช่วยชะล้างกรดและเศษอาหารบางส่วนออกจากช่องปากได้

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าทุกมื้ออาหารจำเป็นต้องรอครบ 1 ชั่วโมงเสมอไป เพราะข้อควรระวังดังกล่าวมีความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีกรดสูง และผู้ที่มีปัญหาเคลือบฟันสึกอยู่แล้วควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับสภาพฟันของตนเอง

3. ถ้าแปรงฟันก่อนอาหารเช้าแล้ว ต้องแปรงซ้ำหลังอาหารหรือไม่?

อีกหนึ่งคำถามที่หลายคนสงสัยคือ หากแปรงฟันอย่างสะอาดก่อนอาหารเช้าแล้ว จำเป็นต้องแปรงฟันซ้ำอีกครั้งหลังรับประทานอาหารหรือไม่ คำตอบคือ โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องแปรงซ้ำทันที หากดูแลความสะอาดช่องปากอย่างเหมาะสมอยู่แล้ว

หลังรับประทานอาหารเช้า สามารถดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากเบา ๆ เพื่อช่วยกำจัดเศษอาหารที่ตกค้าง และหากมีเศษอาหารติดตามซอกฟัน สามารถใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันที่เหมาะสมช่วยทำความสะอาดได้

สิ่งสำคัญคือการรักษาวินัยในการแปรงฟันอย่างสม่ำเสมอ โดยคำแนะนำจาก National Health Service (NHS) ของสหราชอาณาจักร ระบุว่าควร แปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที โดยหนึ่งในช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดคือก่อนเข้านอน

ไม่ควรเข้าใจว่าการแปรงฟันหลายครั้งหรือใช้แรงมากจะทำให้ฟันสะอาดยิ่งขึ้น เพราะการแปรงฟันอย่างรุนแรงอาจทำให้เหงือกได้รับบาดเจ็บและเพิ่มความเสี่ยงต่อการสึกของผิวฟันได้

4. เปิด 3 พฤติกรรมแปรงฟันตอนเช้าที่หลายคนทำผิดโดยไม่รู้ตัว

แปรงฟันแรงเกินไป

หลายคนเข้าใจว่าการออกแรงขัดฟันแรง ๆ จะช่วยให้คราบจุลินทรีย์หลุดออกได้สะอาดกว่าเดิม แต่ความจริงแล้ว การแปรงฟันแรงเกินไปเป็นประจำอาจทำให้เหงือกบาดเจ็บ เหงือกร่น และเพิ่มความเสี่ยงต่อการสึกบริเวณคอฟันได้

วิธีที่เหมาะสมคือเลือกใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม และแปรงอย่างเบามือ โดยทำความสะอาดให้ทั่วถึงทั้งด้านนอก ด้านใน และด้านบดเคี้ยวของฟันทุกซี่

ใช้เวลาแปรงฟันสั้นเกินไป

การแปรงฟันอย่างรวดเร็วเพียง 20-30 วินาที อาจทำให้ทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึง โดยเฉพาะบริเวณฟันกรามด้านในและแนวขอบเหงือกที่มักมีคราบจุลินทรีย์สะสม

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ใช้เวลาแปรงฟันประมาณ 2 นาที โดยแบ่งเวลาทำความสะอาดฟันแต่ละส่วนอย่างเหมาะสม และไม่ละเลยด้านในหรือด้านบดเคี้ยวของฟัน

บ้วนปากด้วยน้ำจำนวนมากทันทีหลังแปรงฟัน

หลายคนมีความเคยชินกับการบ้วนปากด้วยน้ำหลายครั้งหลังแปรงฟัน เพราะต้องการล้างฟองยาสีฟันออกให้หมด แต่พฤติกรรมนี้อาจทำให้ฟลูออไรด์ที่ยังคงอยู่บนผิวฟันถูกชะล้างออกไปด้วย

ตามคำแนะนำของ NHS หลังแปรงฟันควรบ้วนทิ้งเฉพาะยาสีฟันส่วนเกิน โดยหลีกเลี่ยงการใช้น้ำบ้วนปากทันที เพื่อให้ฟลูออไรด์คงอยู่ในช่องปากและช่วยป้องกันฟันผุได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

หากต้องการใช้น้ำยาบ้วนปากที่มีฟลูออไรด์ ควรเลือกใช้ในช่วงเวลาอื่นของวันแทนการใช้ทันทีหลังแปรงฟัน เพื่อไม่ให้ชะล้างฟลูออไรด์เข้มข้นจากยาสีฟันออกไป

5. แนะนำกิจวัตรตอนเช้าที่ดีต่อสุขภาพฟันและเหงือก

การดูแลสุขภาพช่องปากไม่จำเป็นต้องมีขั้นตอนที่ยุ่งยาก เพียงปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็ก ๆ น้อย ๆ ให้ถูกต้องและทำอย่างสม่ำเสมอ ก็สามารถช่วยลดปัญหาคราบจุลินทรีย์ ฟันผุ และปัญหาเหงือกได้

• หลังตื่นนอน: หากรู้สึกปากแห้งสามารถดื่มน้ำเปล่าเล็กน้อย เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นภายในช่องปาก
• แปรงฟันก่อนอาหารเช้า: ใช้แปรงขนนุ่มร่วมกับยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ แปรงอย่างนุ่มนวลประมาณ 2 นาที
• หลังแปรงฟัน: บ้วนทิ้งเฉพาะยาสีฟันส่วนเกิน โดยไม่ต้องบ้วนปากด้วยน้ำทันที
• หลังอาหารเช้า: ดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากเพื่อช่วยชะล้างเศษอาหาร และหากรับประทานอาหารที่มีกรดสูง ควรหลีกเลี่ยงการแปรงฟันทันที
• ทำความสะอาดซอกฟัน: ใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดระหว่างซอกฟันอย่างน้อยวันละครั้ง
• เปลี่ยนแปรงสีฟัน: โดยทั่วไปควรเปลี่ยนทุก 3-4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นหากขนแปรงเริ่มบานหรือเสื่อมสภาพ

สำหรับผู้ที่มีปัญหาฟันผุบ่อย เสียวฟัน เหงือกร่น หรือเคลือบฟันสึก ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินสุขภาพช่องปาก และรับคำแนะนำเกี่ยวกับวิธีแปรงฟันและผลิตภัณฑ์ดูแลฟันที่เหมาะสม

สรุป แปรงฟันก่อนหรือหลังอาหารเช้าดีกว่ากัน?

การแปรงฟันก่อนอาหารเช้าเป็นทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับคนทั่วไป เพราะช่วยทำความสะอาดคราบจุลินทรีย์ที่สะสมระหว่างนอนหลับ และทำให้ฟันได้รับฟลูออไรด์จากยาสีฟันก่อนรับประทานอาหาร แต่หากสะดวกแปรงฟันหลังอาหารเช้าก็สามารถทำได้เช่นกัน โดยควรระวังการแปรงทันทีหลังรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีกรดสูง

หากเพิ่งดื่มน้ำส้ม น้ำมะนาว หรือรับประทานอาหารที่มีกรดสูง ควรรอประมาณ 1 ชั่วโมงก่อนแปรงฟันตามคำแนะนำของ ADA ระหว่างนั้นสามารถดื่มน้ำเปล่าหรือบ้วนปากด้วยน้ำสะอาดเพื่อลดกรดที่ตกค้างในช่องปาก

ท้ายที่สุด สิ่งสำคัญกว่าการยึดติดกับช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง คือการแปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 2 นาที ทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ และแปรงฟันก่อนเข้านอนอย่างสม่ำเสมอ เพื่อช่วยรักษาสุขภาพฟันและเหงือกให้แข็งแรงในระยะยาว

• ไขมันเลว "กลัว" เครื่องดื่มแก้วละ 20 บาท วิจัยคอนเฟิร์มแล้ว ทั้งผู้ใหญ่-เด็กต่างก็ชื่นชอบ!
• แพทย์สอนวิธี "เสกอึ" ตอนเช้าๆ ให้โล่งท้องก่อนออกบ้าน ไม่ต้องเข้าห้องน้ำออฟฟิศ!!

แหล่งอ้างอิง

1. American Dental Association - Brushing Before or After Breakfast
2. American Dental Association - Dietary Acids and Your Teeth
3. Mayo Clinic - Brushing Your Teeth: How Often and When?
4. NHS - How to Keep Your Teeth Clean